Siguria energjetike e Serbisë në vitin 2026 do të varet mbi të gjitha nga rifillimi i plotë i operacioneve në kompaninë shtetërore të naftës, NIS, tha ministrja e Energjisë, Dubravka Djedovic Handanovic, duke theksuar se vazhdimi i funksionimit të rafinerisë së Pançevës do të jetë një kusht i detyrueshëm në bisedimet me të gjithë blerësit potencialë të pjesës ruse në kompani.
Duke folur për negociatat në vazhdim, ministrja tha se diskutimet do të vazhdojnë me kompaninë hungareze MOL si një blerës i mundshëm, duke nënvizuar se kërkesa thelbësore e Serbisë është që rafineria të vijojë punën. NIS mori në fund të vitit të kaluar një licencë nga Zyra për Kontrollin e Pasurive të Huaja (OFAC) e Departamentit të Thesarit të SHBA-së, e cila i lejon të vazhdojë operacionet deri më 23 janar. Më herët, OFAC kishte lëshuar gjithashtu një licencë që lejonte negociatat për shitjen e pjesës ruse, e vlefshme deri më 24 mars. Rifillimi i përpunimit të naftës së papërpunuar në rafineri kërkon të paktën dy javë, ndërsa rezervat ekzistuese janë të mjaftueshme për të siguruar furnizim të pandërprerë për familjet dhe ekonominë deri më 20–25 janar.
“Për Serbinë, gjëja më e rëndësishme është që NIS të vazhdojë të funksionojë. Rafineria është jetike për ekonominë tonë, për PBB-në, për rritjen e mëtejshme ekonomike dhe për garantimin e sasive të mjaftueshme të produkteve të naftës në treg”, tha Djedovic Handanovic. Ajo vuri në dukje se nafta diesel është veçanërisht kritike, pasi përbën rreth 80% të konsumit të karburanteve krahasuar me benzinën, së bashku me produkte të tjera si vajguri dhe karburanti për ngrohje.
Ministrja theksoi se Serbia ka arritur të shmangë mungesat e karburanteve. “I falënderoj qytetarët për besimin te shteti, për faktin që nuk grumbulluan karburant dhe nuk krijuan panik. Falë sjelljes së përgjegjshme dhe forcimit të rezervave strategjike gjatë tre viteve të fundit, vetëm rezervat e dieselit janë rritur me 72% krahasuar me vitin 2021. Dymbëdhjetë vite më parë, nuk kishim fare produkte të naftës në rezervat e detyrueshme”, tha ajo, duke shtuar se rezervat tani po shfrytëzohen gradualisht.
Djedovic Handanovic përsëriti se Serbia ka deklaruar vazhdimisht se nuk do të sekuestrojë pronën ruse dhe nuk dëshiron të ndjekë shembullin e disa vendeve europiane që kanë nacionalizuar ose konfiskuar asete ruse. “Ne duam t’i trajtojmë të gjithë investitorët në të njëjtën mënyrë, që ata të dinë se investimet e tyre janë të mbrojtura pavarësisht rrethanave gjeopolitike”, tha ajo, duke shtuar se, edhe pse gjeopolitika ndryshon, “historia kujton” mënyrën se si vendet i trajtojnë investimet e huaja.
Ajo i siguroi qytetarët se nuk ka arsye për shqetësim dhe se shteti do të garantojë furnizime të mjaftueshme me karburant. Konsumi ditor, tha ajo, qëndron rreth 5,500–6,000 tonë diesel dhe 1,300–1,500 tonë benzinë. Ajo vuri në dukje se bisedimet me kompanitë e naftës për të rritur kapacitetet e importit kanë dhënë tashmë rezultate, duke falënderuar MOL-in, OMV-në, EKO Hellenic dhe të tjerë, ndërsa importet nga kompani të treta janë rritur 2.5 deri në tre herë nga viti në vit. Ajo theksoi gjithashtu rëndësinë e depove të reja të naftës në Smederevë, duke vënë në dukje se rreth 47,000 tonë diesel u importuan në dhjetor, ndërsa priten edhe 38,000 tonë benzinë dhe 5,800 tonë vajguri.
Lidhur me tubacionin e planifikuar të naftës mes Serbisë dhe Hungarisë, Djedovic Handanovic tha se Serbia do të jetë gati të nisë ndërtimin nga mesi i vitit 2026. Projekti, që shtrihet në më shumë se 100 kilometra në territorin serb, ka rëndësi kombëtare dhe të gjitha lejet dhe studimet janë tashmë të përfunduara. Ajo shtoi se po diskutohen gjithashtu plane për një tubacion produktesh përgjatë të njëjtës linjë, i cili do të mundësonte transportin e drejtpërdrejtë të produkteve të naftës drejt Novi Sadit dhe Pançevës, pa u mbështetur në transportin lumor, rrugor apo hekurudhor. Një projekt i ngjashëm është planifikuar edhe me Rumaninë.
Sa i përket interkonektorit të gazit me Rumaninë, ministrja tha se ndërtimi do të nisë në vitin 2026, me mundësi zgjerimesh të ardhshme drejt Beogradit dhe depozitës së gazit në Banatski Dvor. Ajo rikujtoi se Serbia e zgjati kontratën për furnizimin me gaz rus me tre muaj në fund të vitit 2025, deri më 31 mars 2026.
