Çështja e termocentraleve lundruese “Tigri 1” dhe “Tigri 3” në Gjirin e Vlorës ka rikthyer diskutimin publik mbi shpenzimet e lidhura me këto njësie gjeneruese të energjisë, ndërkohë që dokumentacioni mbi kontratat dhe procedurat e prokurimit mbetet subjekt debati.
Sipas një deklarate të fundit të nënkryetarit të Komisionit të Ekonomisë në Parlamentin e Shqipërisë, Eno Bozdo, deri më sot janë paguar dhe parashikohet të paguhen rreth 80 milionë euro nga buxheti i shtetit për këto njësi lundruese. Ai ka deklaruar se, pavarësisht kostove të përfshira, termocentralet “Tigri 1” dhe “Tigri 3” nuk kanë prodhuar asnjë sasi energjie për sistemin elektroenergjetik që nga momenti i ankorimit të tyre në Vlorë.
“Deri më sot janë paguar dhe do të paguhen të paktën 80 milionë euro nga taksapaguesit shqiptarë për dy TEC-e lundruese që, që prej ardhjes së tyre në Vlorë, nuk kanë prodhuar asnjë kilovat energji për rrjetin. Këto mjete u prokuruan për një emergjencë energjetike që nuk u materializua në funksionim real,” është shprehur Bozdo në deklaratën e tij publike.
Këto termocentrale janë vendosur në vitin 2022 si pjesë e një zgjidhjeje emergjente për furnizimin me energji gjatë periudhës kur parashikohej një krizë e mundshme energjetike në rajon. Ata janë njësi gjeneruese të montuara në barka, të lidhura me rrjetin elektroenergjetik përmes infrastrukturës së portit të Vlorës dhe përdorin lëndë djegëse të rëndë (HFO) për të prodhuar energji elektrike.
Megjithatë, dokumentet e dorëzuara nga Bozdo kërkojnë qartësi mbi prokurimin dhe përdorimin e këtyre mjeteve, duke kërkuar publikimin e dokumentacionit të plotë lidhur me kontratat e qirasë dhe procedurat e tenderimit. Ai thekson se transparenca mbi këto procese është e domosdoshme për të vlerësuar shpenzimet dhe efektivitetin e përdorimit të fondeve publike.
“Deri më sot janë paguar dhe do të paguhen të paktën 80 milionë euro… Këto mjete lundruese, të prokuruara për një situatë hipotetike të emergjencës energjetike, deri më sot nuk janë vënë në punë dhe me shumë gjasa nuk do të prodhojnë kurrë energji në mënyrë të qëndrueshme,” tha Eno Bozdo në një deklaratë të bërë publike këtë javë, përcjell Energy Monitor.
Debati për këto njësi lundruese nuk është i ri. Që nga vendosja e tyre, disa grupime kanë ngritur pyetje mbi efikasitetin dhe koston totale operative të këtyre objektet, duke vënë në pikëpyetje nevojën e vazhdueshme për to, veçanërisht ndërsa tregu i energjisë dhe çmimet e lëndës djegëse kanë ndryshuar në vitet e fundit.
Autoritetet përgjegjëse, përfshirë Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare (KESH), kanë njoftuar më herët se pagimet për qiranë dhe mirëmbajtjen e njësive filluan vetëm pasi TEC-et i përmbushën kushtet teknike për lidhje në sistemin elektrik, por informacioni zyrtar mbi datat e vendosjes së tyre në funksionim ose prodhimin e energjisë nuk është bërë publik në detaje deri tani, raporton Energy Monitor.
Analistë të sektorit të energjisë vlerësojnë se shpenzimet e tilla duhen analizuar edhe në kontekstin e prioriteteve të investimeve energjetike, duke përfshirë zhvillimin e kapaciteteve të rinovueshme dhe zgjerimin e burimeve të prodhimit që ndihmojnë në diversifikimin e furnizimit.
Edhe projekte si investimet në energji diellore e erë, që shpesh shihen si alternativa më të qëndrueshme, po zgjerojnë hapësirat e prodhimit të energjisë në pjesë të ndryshme të vendit.
Për momentin, kërkesat për qartësi mbi dokumentet e prokurimit dhe vendimmarrjes rreth TEC-eve lundruese vazhdojnë të jenë në fokus të debatit publik dhe institucional, ndërsa korporatat dhe autoritetet shtetërore nuk kanë publikuar detaje të plota për një përmbledhje përfundimtare të kostove dhe prodhimit aktual të energjisë nga këto njësi.
/Energy Monitor
