Energjia bërthamore përbën 12% të përzierjes energjetike të BE-së. Megjithatë, pavarësisht rritjeve të fundit, prodhimi i përgjithshëm i energjisë bërthamore është në rënie.
Perspektiva e sulmeve të përbashkëta SHBA-Izrael ndaj Iranit dhe hakmarrja e mundshme e Teheranit kundër shteteve të Gjirit është në krye të agjendës në Evropë, ku qeveritë po peshojnë rreziqet për furnizimin me energji dhe çmimet e karburantit.
Shumë do të varet nga përzierja e energjisë. Vendet me investime më të forta në burimet e rinovueshme dhe energjinë bërthamore mund të jenë më të izoluara, ndërsa ato që varen shumë nga gazi natyror përballen me ekspozim më të madh.
Pra, cilat vende prodhojnë më shumë energji bërthamore? Cila është pjesa e energjisë bërthamore në përzierjen e përgjithshme të energjisë dhe në prodhimin e energjisë elektrike?
Dymbëdhjetë vende të BE-së prodhojnë energji bërthamore.
“BE-ja mbetet teknologjikisht neutrale kur bëhet fjalë për burimet e energjisë, që do të thotë se vendimi se nga do të furnizohet me energji i takon secilit vend të BE-së”, sipas Komisionit Evropian.
Në vitin 2024, këto vende gjeneruan 649,524 gigavat-orë (GWh) energji elektrike. Kjo ishte një rritje prej 4.8% krahasuar me vitin 2023. Ishte gjithashtu rritja e dytë vjetore radhazi, pas një rënieje në vitin 2022 (609,255 GWh).
A tregon kjo një trend afatgjatë në rritje? Jo tamam.
Pavarësisht rritjeve në dy vitet e fundit, prodhimi i energjisë bërthamore ka rënë me kalimin e kohës. Ai ra me 20% midis viteve 2014 dhe 2024, dhe me 30% midis viteve 2004 dhe 2024, sipas Eurostat.
Nafta dhe nafta bruto
Në vitin 2024, përzierja e energjisë e BE-së përbëhej nga pesë burime kryesore.
Nafta bruto dhe produktet e naftës kishin pjesën më të madhe me 38%.
Gazi natyror përbënte 21%, i ndjekur nga energjia e rinovueshme me 20%. Energjia bërthamore përbënte 12%, ndërsa lëndët djegëse të ngurta përbënin 10%.
Përzierjet e energjisë ndryshojnë shumë në të gjithë Evropën. Disa vende e kanë rritur ndjeshëm përdorimin e energjisë së rinovueshme, ndërsa energjia bërthamore mbetet burimi kryesor në disa të tjera.
Franca kryeson në pjesën e energjisë bërthamore me 40%
Që nga viti 2024, Franca ka pjesën më të madhe të energjisë bërthamore në përzierjen e saj të energjisë, me 40.3%. Sllovakia renditet e dyta me 29.7%, e ndjekur nga Suedia (25.6%) dhe Bullgaria (23.7%).
Pjesa e energjisë bërthamore është gjithashtu mbi 20% në Finlandë (23.4%) dhe Slloveni (21.7%). Çekia është afër këtij niveli me 19.5%.
Hungaria (16.6%), Belgjika (13.2%), Spanja (11.1%) dhe Rumania (9.1%) janë gjithashtu prodhuese të energjisë bërthamore me pjesë të konsiderueshme, ndërsa kjo shifër është vetëm 1.1% në Holandë.
Gjermania, Franca dhe Sllovakia
Gjermania ka ndaluar prodhimin e energjisë bërthamore. Sipas Eurostat, viti 2023 ishte viti i fundit kur ajo gjeneroi energji bërthamore dhe prodhimi ra në zero në vitin 2024.
Pjesa e energjisë bërthamore në prodhimin e energjisë elektrike është më e lartë në të gjitha këto vende. Në BE, ajo ishte 23.4% në vitin 2025, sipas Ember dhe Rishikimit Statistikor të Energjisë Botërore të Institutit të Energjisë.
Franca dhe Sllovakia mbështeten shumë në energjinë bërthamore për energji elektrike. Pjesa e energjisë bërthamore është 69% në Francë dhe 66.4% në Sllovaki.
Në pesë vende, pjesa e energjisë bërthamore në prodhimin e energjisë elektrike është rreth 40%. Këto janë Çekia (42.3%), Finlanda (40.4%), Hungaria (39.8%), Sllovenia (39.2%) dhe Bullgaria (39.1%).
Pjesa e energjisë bërthamore është gjithashtu mbi mesataren e BE-së në Belgjikë (33.1%), Zvicër (31.2%) dhe Suedi (27.6%).
Përveç 12 vendeve të BE-së, të dhënat për këtë tregues janë të disponueshme edhe për Zvicrën dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Rumania (20.5%) dhe Spanja (18.7%) plotësojnë rreth një të pestën e nevojave të tyre për energji elektrike nga energjia bërthamore.
Në Mbretërinë e Bashkuar, pjesa e energjisë bërthamore është 12.4%, ndërsa Holanda ka nivelin më të ulët me 3%.
Në vitin 2024, BE-ja prodhoi 43% të energjisë së saj, ndërsa 57% u importua sipas Komisionit Evropian.
Çmimet e karburantit, duke përfshirë benzinën dhe naftën, ndryshojnë ndjeshëm në të gjithë Evropën. Çmimet e energjisë elektrike dhe gazit natyror për familjet gjithashtu ndryshojnë shumë./ Euronews.
