Liderët e Bashkimit Evropian do të diskutojnë mënyrat për të ulur çmimet e energjisë elektrike gjatë një takimi në Bruksel javën e ardhshme, pasi këto çmime kanë shënuar rritje galopante për shkak të luftës në Lindjen e Mesme. Sipas një dokumenti, çmimet evropiane të gazit janë rritur me më shumë se 50%, ndërsa kostoja e naftës pothuajse është dyfishuar gjatë ditëve të fundit. Kjo ndodh pasi cisternat po refuzojnë të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, një pikë kyçe për një të katërtën e naftës botërore dhe një të pestën e gazit natyror të lëngshëm (LNG), për shkak të rrezikut të sulmeve, shkruan Euractiv, transmeton Portalb.mk.
Goditja e çmimeve po përqendron vëmendjen e Brukselit, ku krerët e qeverive pritet të diskutojnë konkurrueshmërinë afatgjatë të industrisë evropiane më 19 dhe 20 mars, duke u detyruar tashmë të trajtojnë edhe një krizë energjetike që po përshkallëzohet.
Sipas konkluzioneve të projekt-dokumentit të datës 9 mars, liderët pritet të kërkojnë që ekzekutivi i Bashkimit Evropian të paraqesë urgjentisht propozime për veprime konkrete për të ulur çmimet e energjisë elektrike në afat të shkurtër.
Teksti i dokumentit thekson se rritjet e fundit të çmimeve të lëndëve djegëse fosile të importuara demonstrojnë se tranzicioni energjetik mbetet strategjia më efikase, por zgjidhje të synuara nevojiten menjëherë përpara mbylljes së samitit të Këshillit të Bashkimit Evropian.
Projekt-dokumenti sugjeron gjithashtu se kryeqytetet evropiane janë veçanërisht të shqetësuara për Sistemin e Tregtimit të Emetimeve të Bashkimit Evropian (ETS), i cili që nga viti 2005 detyron operatorët e centraleve dhe fabrikave të paguajnë për çdo ton dioksid karboni (CO2) që emetojnë. Çmimi i karbonit përbën mesatarisht rreth 10% të çmimeve të energjisë elektrike me shumicë, por shumë më tepër në disa rajone në varësi të përzierjes së karburantit.
Liderët pritet t’i bëjnë thirrje ekzekutivit të Bashkimit Evropian që të zbutë ndikimin e tij në çmimet e energjisë elektrike me një propozim legjislativ deri në korrik të këtij viti. Berlini po e ndjen presionin më shumë se shumica e vendeve të tjera, sepse çmimet e naftës dhe gazit janë rritur më shpejt në Gjermani, duke thyer barrierën politikisht të rëndësishme prej 2 euro për litër pas sulmeve të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit.
Kancelari Friedrich Merz u shpreh të hënën i shqetësuar për zhvillimin e çmimeve të energjisë dhe ndikimin e tyre potencial në ekonomi. Në Berlin po qarkullon skenari i tmerrshëm i një humbjeje prej 1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto nëse kriza zgjat më shumë se tre muaj.
Edhe nëse hyrja në Gjirin Persik rihapet më shpejt, ekonomia rrezikon të humbasë 0.4 pikë përqindje të rritjes.
Kjo krizë është rënduar më tej pasi Katari, furnizuesi kryesor në Gjirin Persik, u detyrua të mbyllë fabrikën më të madhe të LNG-së në botë për shkak të një sulmi me dron iranian, duke shkaktuar trazira të reja në tregjet globale të gazit. Pas kësaj ngjarjeje, çmimet e gazit në Bashkimin Evropian u dyfishuan përpara se të stabilizoheshin në rreth 70% më lart se një javë më parë.
Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, paralajmëroi në Bruksel se Evropa dhe Azia do të duhet të konkurrojnë për furnizime gjithnjë e më të pakta të gazit detar nëse kriza vazhdon. Ai rikujtoi se pjesa më e madhe e gazit nga Lindja e Mesme është e destinuar për Azinë, gjë që përbën një sfidë të madhe për vendet evropiane në ditët dhe javët në vijim.
Megjithë shtrëngimin aktual të ofertës, Birol këmbënguli se do të ketë sasi të konsiderueshme LNG-je që do të vijnë në treg në vitet e ardhshme. Duke pasur parasysh shkëputjen e lidhjeve me Rusinë, Bashkimi Evropian aktualisht importon pothuajse gjysmën e gazit të tij në formën e LNG-së, i cili për dallim nga gazi i tubacioneve mund të transportohet lirshëm në mbarë botën. Ndërkohë, Komisioni mund të ndihmojë vendet anëtare përmes Mekanizmit të Mbrojtjes Civile të BE-së dhe kornizës së Reagimit të Integruar Politik ndaj Krizave, të cilat tashmë janë aktivizuar nga disa shtete për të koordinuar vlerësimin e rreziqeve dhe ndarjen e informacioneve në këtë situatë kritike.
