SHBA-të tërhiqen nga organizata, konventa dhe traktate ndërkombëtare, duke përfshirë edhe ato të energjisë dhe klimës – pasoja për bashkëpunimin global dhe tranzicionin energjetik.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë ndërmarrë një hap të rëndësishëm në politikën e tyre të jashtme, duke njoftuar tërheqjen nga një numër i madh organizatash ndërkombëtare, konventash dhe traktatesh, të cilat administrata i konsideron si të papajtueshme me interesat kombëtare të vendit. Vendimi është formalizuar përmes një akti presidencial dhe prek drejtpërdrejt arkitekturën globale të bashkëpunimit në fushën e energjisë, klimës dhe zhvillimit të qëndrueshëm.
Ky zhvillim ka ngjallur reagime të forta në qarqet ndërkombëtare, pasi SHBA mbetet një nga aktorët kryesorë në formësimin e politikave globale të energjisë, në financimin e tranzicionit drejt burimeve të pastra dhe në zhvillimin e teknologjive të reja energjetike.
Organizatat dhe instrumentet kryesore të prekura
Tërheqja përfshin pjesëmarrjen e SHBA-së në disa organizata dhe mekanizma që luajnë rol kyç në koordinimin ndërkombëtar të politikave energjetike dhe klimatike. Mes tyre janë Konventa Kornizë e Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, e cila përbën bazën ligjore të negociatave globale për reduktimin e emetimeve dhe objektivat klimatike, Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, si autoriteti kryesor shkencor për vlerësimin e rreziqeve klimatike, si dhe Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë e Ripërtëritshme, e fokusuar në promovimin e politikave, teknologjive dhe investimeve në energjinë e ripërtëritshme.
Vendimi prek gjithashtu rrjete dhe iniciativa ndërkombëtare që synojnë përshpejtimin e dekarbonizimit dhe zhvillimin e sistemeve energjetike me emetime të ulëta karboni.
Në total, tërheqja përfshin dhjetëra organizata dhe marrëveshje shumëpalëshe, përfshirë edhe struktura të lidhura me sistemin e Kombeve të Bashkuara.
Qëndrimi i administratës amerikane
Sipas deklarimeve zyrtare, administrata amerikane argumenton se një pjesë e këtyre organizatave dhe traktateve krijojnë detyrime financiare dhe politike që nuk përputhen me prioritetet kombëtare dhe kufizojnë hapësirën e vendimmarrjes sovrane.
Qasja e re synon një orientim më të fortë drejt politikave kombëtare dhe marrëveshjeve bilaterale, në vend të angazhimeve shumëpalëshe.
Reagimet dhe shqetësimet ndërkombëtare
Ekspertë të energjisë dhe klimës paralajmërojnë se largimi i SHBA-së nga këto mekanizma mund të dobësojë koordinimin global në përballjen me ndryshimet klimatike, të reduktojë flukset e financimit për projekte ndërkombëtare dhe të ndikojë në harmonizimin e standardeve teknike dhe rregullatore.
Mungesa e SHBA-së në organizata si IRENA dhe në proceset e UNFCCC pritet të krijojë një boshllëk në lidershipin global, duke hapur hapësirë për aktorë të tjerë ndërkombëtarë që të rrisin ndikimin e tyre në përcaktimin e agjendës energjetike.
Pasojat për sektorin e energjisë
Vendimi pritet të ketë ndikime të drejtpërdrejta në politikat klimatike globale, pasi proceset negociuese mund të humbasin një nga kontribuuesit kryesorë financiarë dhe politikë. Bashkëpunimi ndërkombëtar për zhvillimin e energjisë së ripërtëritshme, transferimin e teknologjisë dhe standardizimin teknik mund të ngadalësohet, duke rritur fragmentimin e tregjeve dhe qasjeve rregullatore.
Po ashtu, disa projekte ndërkufitare dhe iniciativa shumëpalëshe mund të përballen me pasiguri financiare dhe institucionale, ndërsa balancat gjeopolitike në sektorin e energjisë mund të zhvendosen në favor të aktorëve të tjerë globalë që synojnë të marrin rol më aktiv në udhëheqjen e tranzicionit energjetik.
Procesi i tërheqjes do të zbatohet gradualisht përmes ndërprerjes së financimeve dhe pjesëmarrjes institucionale. Organizatat ndërkombëtare kanë sinjalizuar se bashkëpunimi do të vazhdojë mes vendeve anëtare dhe se do të kërkohen mekanizma të rinj koordinimi për të ruajtur vazhdimësinë e iniciativave globale.
