Që nga fillimi i shekullit, zgjerimi i energjisë diellore ka tejkaluar pritjet, më shumë se çdo burim tjetër energjie.
Dikur jashtëzakonisht të shtrenjta dhe të përdorura vetëm në rajone të largëta, për udhëtime hapësinore ose për kalkulatorë xhepi, modulet diellore të sotme, të lehta për t’u instaluar dhe për t’u përdorur, gjenerojnë energji elektrike të lirë në të gjithë botën.
Kapaciteti global i energjisë diellore është rritur ndjeshëm gjatë dekadës së fundit:
- 228 gigavat në vitin 2015, duke siguruar 1% të energjisë elektrike në botë
- 759 GW në vitin 2020, ose afërsisht 3% të kërkesës globale për energji
- 2,919 GW në vitin 2025, sipas vlerësimeve – energjia diellore tani furnizon rreth 10% të energjisë në botë, më shumë se energjia bërthamore me 9%.
Burimi i energjisë po rritet ende në mënyrë eksponenciale dhe, nëse vazhdon me ritmet aktuale, kapaciteti global mund të arrijë në 9,000 GW deri në vitin 2030, mjaftueshëm për të përmbushur më shumë se 20% të kërkesës botërore për energji.
Kina në krye
Kina është padyshim e para në botë kur bëhet fjalë për kapacitetin diellor. Vendi instaloi 315 GW panele të reja në vitin 2025, sipas autoritetit kinez të energjisë, duke e çuar kapacitetin total në rreth 1,300 GW. Më shumë se 80% e të gjitha paneleve diellore prodhohen aktualisht në Kinë.
Të dhënat nga LowCarbonPower me seli në Taipei tregojnë se 11% e energjisë elektrike të Kinës tani vjen nga energjia diellore. Gjatë dekadës së fundit, pjesa e energjisë së qymyrit që ndot shumë ka rënë nga 70% në 56%. Kjo është kryesisht për shkak të zgjerimit të fortë të energjisë së rinovueshme në vend, veçanërisht energjisë diellore dhe të erës.
BE zgjeron rrjetin diellor
Bashkimi Evropian, me kapacitet prej 406 GW, renditet i dyti në botë kur bëhet fjalë për zgjerimin e energjisë diellore. Në BE, energjia diellore mbulon afërsisht 13% të kërkesës së bllokut për energji elektrike. Qymyri plotëson vetëm 9%, një rënie e madhe nga viti 2015, kur ende gjeneronte një të katërtën e energjisë së BE-së.
Në Evropë kryesojnë Greqia, Qiproja, Spanja dhe Hungaria, secila prej të cilave gjeneron më shumë se 20% të energjisë elektrike nga energjia diellore. Edhe Gjermania, me më pak orë rrezesh dielli, është në 18%.
Me 119 GW, Gjermania është liderja evropiane kur bëhet fjalë për modulet diellore të instaluara, e ndjekur nga Spanja me 56 GW.
Pavarësisht Trump, energjia diellore amerikane në vendin e tretë
Edhe pse energjia e rinovueshme po minohet nga administrata Trump, SHBA-të ende renditen të tretat në botë kur bëhet fjalë për zgjerimin e energjisë diellore.
Me 267 GW, SHBA-të mund të furnizojnë rreth 8% të kërkesës së tyre totale për energji elektrike. Në vitin 2015, kjo kërkesë ishte vetëm 1%. Gjatë 10 viteve të fundit, përqindja e energjisë nga qymyri është përgjysmuar, nga 34% në vitin 2015 në 17% në vitin 2025.
Energjia diellore po rritet gjithashtu në Indi, Pakistan dhe Brazil
India, në vendin e katërt me 136 GW energji diellore, tani gjeneron rreth 8% të energjisë elektrike për popullsinë e saj prej 1.45 miliardë banorësh. Japonia vjen në vendin e pestë, me një kapacitet diellor prej 103 GW që mbulon 11% të kërkesës së saj për energji elektrike.
Përtej Paqësorit, Brazili po ndërton gjithashtu kapacitetin e tij diellor dhe tani është në gjendje të gjenerojë rreth 10% të furnizimit të tij kombëtar me energji elektrike. Së bashku me energjinë hidroelektrike, energjinë e erës dhe biomasën, 88% e energjisë së vendit vjen nga burime të rinovueshme.
Në vitin 2015, Pakistani dhe Afrika e Jugut prodhuan secili më pak se 1% të energjisë elektrike nga panelet fotovoltaike. Dhjetë vjet më vonë, kjo shifër është rritur përkatësisht në 20% dhe 10%.
Energjia elektrike nga dielli është dukshëm më e lirë
Vetëm në një orë, rrezet e diellit që bien mbi Tokë japin më shumë energji sesa do t’i nevojitej njerëzimit për një vit të tërë. Duke instaluar panele diellore në më pak se 1% të sipërfaqes së botës, ne mund të mbulojmë të gjithë kërkesën për energji të botës. Dhe energjia diellore po bëhet gjithnjë e më e lirë.
Modulet më efikase dhe prodhimi masiv i kanë ulur çmimet me rreth 90%, që do të thotë se energjia diellore është forma më e lirë e energjisë elektrike në shumë pjesë të botës.
Në rajonet me diell, parqet diellore në shkallë të gjerë mund të prodhojnë energji elektrike për rreth 1 euro cent (1 cent amerikan) për kilovat-orë. Në Gjermani, është midis 4 dhe 5 centëve.
Energjia elektrike nga panelet diellore në çati është shpesh dukshëm më e lirë se energjia elektrike nga rrjeti i zakonshëm elektrik, dhe në shumë vende evropiane tani kushton më pak se gjysma e çmimit mesatar të energjisë elektrike. Ruajtja e energjisë diellore në bateri shton 2 deri në 3 centë shtesë për kilovat-orë.
Sipas të dhënave nga Instituti Fraunhofer i Gjermanisë për Sistemet e Energjisë Diellore, çmimi aktual për energjinë bërthamore është midis 14 dhe 49 centëve të euros për kilovat-orë (16-56 centëve amerikanë). Energjia e qymyrit kushton midis 15 dhe 29 centëve për kilovat-orë, ndërsa gazi natyror është midis 15 dhe 33 centëve.
Energjia diellore gjithashtu ndryshon transportin dhe ngrohjen
Në vitin 2024, rrjetit global iu shtuan termocentrale me një kapacitet total prej 632 GW. Nga kjo, 72% ishte energji diellore, e ndjekur nga era me 18%, gazi me 4%, qymyri me 3%, hidrocentralet me 2% dhe bërthamoret me 1%.
Energjia diellore me kosto të ulët po ndryshon gjithashtu mënyrën se si i ngrohim shtëpitë tona dhe si lëvizim. Automjetet elektrike mund të jenë dukshëm më të lira për t’u përdorur, kur karikohen me energji diellore nga panelet e çatisë në shtëpi. Në Gjermani, kursimet mund të arrijnë deri në më shumë se 80% në krahasim me veturat me naftë ose benzinë.
Mbajtja e një ndërtese ngrohtë me një pompë nxehtësie është gjithashtu në përgjithësi më e dobishme sesa sistemet e ngrohjes që funksionojnë me naftë ose gaz. Në BE, familjet zakonisht mund të kursejnë më shumë se 30% në faturat e ngrohjes. Nëse energjia elektrike për të vënë në punë pompën e nxehtësisë vjen nga panelet diellore të pronarit, këto kosto ulen edhe më shumë.
Energjia diellore parashikohet të jetë burimi më i rëndësishëm i energjisë në botë
Shumë parashikime të hershme e nënvlerësuan shumë rritjen e industrisë diellore. Në analizën e saj vjetore globale të energjisë në vitin 2020, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë shkroi se zgjerimi global i energjisë diellore do të arrinte rreth 120 GW në vitin 2024. Në realitet, atë vit u instaluan 597 GW, gati pesë herë më shumë se sa parashikohej.
Ekspertët e energjisë tani besojnë se energjia diellore përfundimisht do të bëhet burimi më i rëndësishëm i energjisë në botë. Megjithatë, mbetet për t’u parë se sa shpejt do të ndodhë ky ndryshim.
Studiuesit në Universitetin e Teknologjisë Lappeenranta-Lahti në Finlandë kanë përpunuar se si mund të duket një furnizim me energji globalisht me kosto efektive. Bazuar në modelin e tyre, 76% e energjisë botërore do të vinte nga energjia diellore. Energjia e erës do të përbënte një 20% shtesë, ndërsa pjesa tjetër do të vinte nga energjia hidrike, biomasa dhe energjia gjeotermale.
Infrastruktura dhe sfidat e dixhitalizimit përpara
Ekspertët e industrisë kanë thënë se kalimi në automjete elektrike dhe përdorimi i gjerë i pompave elektrike të nxehtësisë, ndër të tjera, ka të ngjarë të dyfishojnë kërkesën botërore për energji elektrike deri në vitin 2050.
Kjo do të kërkojë zgjerimin e rrjeteve të energjisë elektrike, duke përfshirë energjinë diellore, dhe zhvillimin e ruajtjes së energjisë në bateri për përdorim gjatë natës. Por bota do të ketë nevojë për një kapacitet ruajtjeje dukshëm më të madh në përgjithësi. Bateritë e veturave elektrike përfundimisht mund të shërbejnë si ruajtje e ndërmjetme, duke plotësuar rrjetet e energjisë.
Dixhitalizimi i shpejtë do të jetë gjithashtu thelbësor për një furnizim me energji elektrike me kosto efektive, duke mundësuar koordinim optimal të konsumit dhe gjenerimit të energjisë elektrike. Kjo do të lejonte, për shembull, që automjetet elektrike të fillonin automatikisht karikimin kur ka një furnizim veçanërisht të lartë të energjisë diellore me kosto të ulët në rrjet.
/DW
