Shkencëtarët paralajmërojnë se kapaciteti diellor po dëmtohet, ndërsa bota vazhdon të përdorë energjinë ndotëse të qymyrit.
Energjia diellore është përshkruar si një “yll i ndritshëm” i tranzicionit të pastër të BE-së, por shkencëtarët paralajmërojnë se ndotja nga qymyri po dëmton aftësinë e burimeve të ripërtëritshme për të ulur emetimet.
Një hulumtim i ri i udhëhequr nga Universiteti i Oksfordit dhe University College London (UCL) hartëzoi dhe vlerësoi më shumë se 140,000 instalime diellore fotovoltaike (PV diellore) në të gjithë botën.
Studimi, i botuar në revistën shkencore Nature Sustainability, përdor të dhëna satelitore dhe atmosferike mbi ndotjen e ajrit për të llogaritur se sa rrezet e diellit humbasin dhe si kjo zvogëlon prodhimin e energjisë elektrike.
Studiuesit zbuluan se ndotja nga termocentralet me qymyr “e zvogëlon ndjeshëm” prodhimin e energjisë së instalimeve diellore fotovoltaike, veçanërisht aty ku këto po zgjerohen krah për krah.
Si ndotja nga qymyri po dëmton prodhimin diellor
Studimi paralajmëroi se aerosolet (grimca të vogla të pezulluara në ajër) e ulën energjinë elektrike globale diellore me 5.8 për qind në vitin 2023.
Kjo është ekuivalente me 111 teravatë-orë energji të humbur sasia e gjeneruar nga 18 termocentrale me qymyr të madhësisë mesatare. Për ta vënë këtë në perspektivë, një teravatë-orë është pothuajse e njëjtë me konsumin vjetor të energjisë elektrike të 150,000 qytetarëve të BE-së, sipas Our World in Data.
Midis viteve 2017 dhe 2023, instalimet e reja fotovoltaike shtuan mesatarisht 246.6 TWh energji elektrike çdo vit, ndërsa humbjet nga sistemet ekzistuese që lidhen me aerosolet arritën në 74 TWh në vit ekuivalente me gati një të tretën e fitimeve nga kapaciteti i ri, shton raporti.
Studiuesit argumentojnë se kjo nxjerr në pah një “ndërveprim të panjohur më parë” midis përdorimit të lëndëve djegëse fosile dhe energjisë së ripërtëritshme, ku emetimet nga një sistem ndikojnë drejtpërdrejt në performancën e tjetrit.
“Po shohim një zgjerim të shpejtë global të energjisë së ripërtëritshme, por efektiviteti i këtij tranzicioni është më i ulët nga sa supozohet shpesh”, thotë autori kryesor Dr. Rui Song.
“Ndërsa qymyri dhe energjia diellore zgjerohen paralelisht, emetimet ndryshojnë mjedisin e rrezatimit, duke dëmtuar drejtpërdrejt performancën e gjenerimit diellor.”
Pse termocentralet me qymyr janë lajme të këqija për burimet e ripërtëritshme të energjisë?
Qymyri konsiderohet si mënyra më e ndotur dhe më ndotëse e prodhimit të energjisë dhe është një nga nxitësit kryesorë të ngrohjes globale. Pavarësisht se burimet e ripërtëritshme ia kaluan energjisë së lëndëve djegëse fosile për herë të parë vitin e kaluar, shumë vende ende po i përmbahen termocentraleve me qymyr, pavarësisht dëmit të tyre mjedisor.
Vetëm muajin e kaluar, Italia njoftoi se po shtynte mbylljen e përhershme të termocentraleve të saj me qymyr deri në vitin 2038, 13 vjet më vonë se afati fillestar. Grupet mjedisore dhe opozita e qendrës së majtë e kritikuan këtë veprim, me udhëheqësin e partisë së gjelbër Europa Verde, Angelo Bonelli, duke akuzuar qeverinë për “neglizhencë ndaj klimës”.
Termocentralet e qymyrit lëshojnë grimca të imëta ndotëse që shpërndajnë dhe thithin rrezet e diellit, gjë që zvogëlon sasinë që arrin në panelet diellore aty pranë. Dr. Song shpjegon se ndotja e ajrit jo vetëm që bllokon rrezet e diellit, por ndryshon edhe retë, të cilat mund ta ulin edhe më tej energjinë diellore.
“Kjo do të thotë që ndikimi i vërtetë ka të ngjarë të jetë më i madh nga sa kemi matur, kështu që mund të jemi duke e mbivlerësuar se sa energjia diellore mund të kontribuojë në uljen e emetimeve nëse nuk e kontrollojmë ndotjen nga energjia e qymyrit”, shton ai.
Ky efekt ishte veçanërisht i dukshëm në Kinë, ku kapaciteti diellor dhe ai i qymyrit janë zgjeruar paralelisht dhe shpesh janë të vendosura së bashku. Rajonet me kapacitet të lartë të qymyrit janë të lidhura ngushtë me zonat që përjetojnë humbjet më të mëdha të energjisë fotovoltaike diellore.
Kina është prodhuesi më i madh i energjisë diellore në botë dhe gjeneroi 793.5 TWh energji elektrike nga panelet fotovoltaike diellore në vitin 2023 (41.5 për qind e totalit global). Por ajo gjithashtu përjetoi humbjet më të mëdha nga aerosolet, me prodhimin total të ulur me 7.7 për qind.
Studiuesit vlerësojnë se rreth 29 për qind e humbjeve nga panelet diellore fotovoltaike të lidhura me aerosolet në Kinë vijnë konkretisht nga termocentralet me qymyr.
Bashkautori Dr. Chenchen Huang, nga Universiteti i Bath në Mbretërinë e Bashkuar, thotë se gjetjet e raportit dërgojnë një “paralajmërim të qartë” se anashkalimi i humbjeve të energjisë diellore të shkaktuara nga ndotja mund të çojë në një “mbivlerësim sistematik të prodhimit të energjisë së ripërtëritshme nga qeveritë, bizneset dhe komuniteti i gjerë”.
“Për të qëndruar në rrugën e duhur, politikat duhet të marrin në konsideratë këtë pengesë të fshehur dhe të zhvendosin subvencionet e lëndëve djegëse fosile nga qymyri”, shton Dr. Huang.
/Motilokal.com
