Kosova ka kosto relativisht të ulët të energjisë elektrike për bizneset në krahasim me ekonomitë e tjera të Ballkanit Perëndimor, sipas raportit të Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) për konvergjencën ekonomike të rajonit për vitin 2026.
Të dhënat e raportit, të publikuara në krahasimin e kostove për vitet 2023–2024, e vendosin Kosovën në nivelin prej 0.18 dollarësh për kilovat-orë, ndërsa mesatarja rajonale është 0.25 dollarë dhe ajo e Bashkimit Evropian 0.26 dollarë.
Në të njëjtin krahasim, Maqedonia e Veriut regjistron koston më të lartë në rajon, prej 0.38 dollarësh për kilovat-orë. Kjo e vendos Kosovën dukshëm më poshtë se fqinji i saj, ndërsa edhe ekonomitë e tjera të Ballkanit Perëndimor paraqesin dallime në kostot e energjisë për sektorin e biznesit.
Megjithatë, këto shifra nuk tregojnë drejtpërdrejt çmimin që paguan çdo biznes në faturën e energjisë elektrike. OECD i përshtat të dhënat për të mundësuar krahasimin mes vendeve, duke marrë parasysh dallimet në fuqinë blerëse. Llogaritja bazohet në bizneset me konsum të lartë të energjisë dhe nuk përfshin taksat e tarifat.
Për ekonominë e Kosovës, kostoja e energjisë është veçanërisht e rëndësishme për ndërmarrjet prodhuese dhe industritë me konsum të lartë të energjisë, ku çmimi i furnizimit ndikon drejtpërdrejt në shpenzimet operative. Një kosto më e ulët mund t’u japë këtyre bizneseve hapësirë më të madhe për konkurrencë, por ndikimi real varet edhe nga besueshmëria e furnizimit, cilësia e infrastrukturës, efikasiteti energjetik dhe kushtet e kontratave të furnizimit.
Kostot relativisht të ulëta në rajon lidhen, ndër të tjera, me përdorimin e burimeve vendore të energjisë dhe mbështetjen historike për prodhimin nga qymyri. Në Kosovë, prodhimi i energjisë elektrike mbështetet kryesisht në linjit. Ky model ka ndihmuar në mbajtjen e kostove relativisht të ulëta, por njëkohësisht ngre sfida për modernizimin e kapaciteteve prodhuese, uljen e ndotjes dhe përshtatjen me politikat e Bashkimit Evropian për klimën dhe energjinë.
Në perspektivë, ruajtja e konkurrueshmërisë nuk varet vetëm nga çmimi i energjisë, por edhe nga aftësia e Kosovës për të siguruar furnizim të qëndrueshëm, për të modernizuar termocentralet dhe rrjetet, për të zhvilluar burimet e ripërtëritshme dhe për të përmirësuar efikasitetin energjetik të bizneseve.
/Energy Monitor
