Çmimi i naftës së papërpunuar Brent kaloi 111 dollarë për fuçi të martën, më 20 tetor, duke arritur nivelin më të lartë në pesë muaj, mes shqetësimeve për furnizimin global me energji dhe përshkallëzimit të tensioneve gjeopolitike në Lindjen e Mesme.
Rritja e çmimeve lidhet kryesisht me rreziqet për transportin e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit, një prej rrugëve më të rëndësishme për furnizimin e tregjeve botërore. Raportimet për incidente me anije në këtë zonë dhe sulmet ndaj infrastrukturës energjetike kanë shtuar frikën për ndërprerje të mundshme të furnizimit.
Presionit mbi tregjet i kontribuojnë edhe sulmet ndaj infrastrukturës së naftës dhe gazit në konfliktin mes Rusisë dhe Ukrainës. Tregtarët po përfshijnë në çmime rrezikun e përkeqësimit të mëtejshëm të situatës, ndërsa zhvillimet diplomatike mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara mbeten një faktor i rëndësishëm për ecurinë e tregut.
Sipas raportimeve ndërkombëtare, nafta Brent u tregtua mbi 110 dollarë për fuçi, ndërsa gjatë së martës arriti në mbi 111 dollarë. Ky nivel pasqyron çmimin e naftës bruto në tregjet ndërkombëtare dhe nuk nënkupton rritje të menjëhershme në të njëjtën masë të çmimeve të karburanteve në pompat e benzinës, të cilat ndikohen edhe nga kostot e rafinimit, transportit, taksat dhe marzhet tregtare.
Rritja vjen pas disa javësh presioni mbi tregjet e energjisë, të nxitur nga konflikti në Lindjen e Mesme dhe pasiguria për furnizimet. Në Bashkimin Evropian, çmimet e benzinës dhe naftës për konsumatorët janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i konfliktit, duke shtuar shqetësimet për ndikimin në inflacion dhe kostot e transportit.
Për Kosovën dhe ekonomitë e tjera të rajonit, shtrenjtimi i naftës bruto mund të rrisë kostot e importit të derivateve dhe të ushtrojë presion mbi çmimet vendore, megjithëse ndikimi dhe koha e përcjelljes së tij varen nga furnizimi, rezervat dhe politikat e çmimeve.
Kosova ka ndryshuar së fundmi qasjen ndaj rregullimit të çmimeve të derivateve, pasi Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ndaloi përcaktimin e çmimeve maksimale në shtator, duke ia lënë çmimet më shumë mekanizmave të tregut.
