Dialogu i parë Strategjik ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Serbisë ka nisur, duke hapur një fazë të re të bashkëpunimit mes dy vendeve. Përveç çështjeve politike dhe ekonomike, një nga fushat me rëndësi në këtë proces është sektori energjetik, veçanërisht siguria energjetike dhe e ardhmja e Industrisë së Naftës së Serbisë (NIS).
Departamenti amerikan i Shtetit (DASH) tha për Radion Evropa e Lirë se Dialogu Strategjik “paraqet një epokë të re në marrëdhëniet mes dy vendeve” dhe është tregues i përkushtimit për zgjerimin dhe thellimin e partneritetit mes SHBA-së dhe Serbisë.
Sipas DASH-it, përmes këtij dialogu të dy vendet do të punojnë për objektiva të përbashkëta, përfshirë forcimin e lidhjeve ekonomike dhe të biznesit, si dhe bashkëpunimin në fusha me interes strategjik.
Energjia është një nga temat që ka marrë rëndësi të veçantë në marrëdhëniet SHBA–Serbi gjatë periudhës së fundit. Uashingtoni ka theksuar nevojën për uljen e varësisë energjetike të Ballkanit Perëndimor nga Rusia, ndërsa Serbia po përballet me sfida të lidhura me strukturën e pronësisë së kompanisë së saj kryesore të naftës, NIS.
NIS, e cila operon rafinerinë e vetme të naftës në Serbi, ka shumicën e aksioneve nën kontrollin e kompanive ruse. Administrata amerikane vendosi sanksione ndaj kompanisë në fillim të vitit 2025, me qëllim që të kufizojë përdorimin e të ardhurave nga sektori energjetik rus për financimin e luftës në Ukrainë, përcjell Energy Monitor.
Zbatimi i këtyre sanksioneve është shtyrë disa herë, ndërsa aktualisht vazhdojnë negociatat për ndryshimin e strukturës së pronësisë së NIS-it. Kompania hungareze MOL ka shfaqur interesim për blerjen e aksioneve ruse, ndërsa në qershor ajo dhe Qeveria e Serbisë nënshkruan një marrëveshje ndërmjet aksionarëve për menaxhimin e ardhshëm të kompanisë.
Serbia kishte nënshkruar me SHBA-në marrëveshjen e saj të parë strategjike në fushën e energjisë në shtator të vitit 2024. Në këtë kuadër, bashkëpunimi energjetik është parë si një element i rëndësishëm i marrëdhënieve dypalëshe.
Nisja e Dialogut Strategjik vjen në një periudhë kur vendet e Ballkanit Perëndimor po përballen me nevojën për diversifikimin e burimeve të energjisë, forcimin e sigurisë së furnizimit dhe reduktimin e varësive nga burimet tradicionale.
Për Serbinë, çështjet që lidhen me NIS-in, furnizimin me energji dhe marrëdhëniet me furnizuesit rusë mbeten ndër temat kryesore në përcaktimin e politikës së saj energjetike në vitet e ardhshme.
