Qeveria e Maqedonisë së Veriut ka nisur shqyrtimin e mundësisë për rifillimin e prodhimit në rafinerinë e naftës OKTA në Shkup, e cila është jashtë funksionit që nga viti 2012. Kryeministri Hristijan Mickoski u ka kërkuar institucioneve kompetente të vlerësojnë nëse rifillimi i përpunimit të naftës së papërpunuar është teknikisht dhe ekonomikisht i realizueshëm.
Nisma vjen në kohën kur ndërprerjet dhe pasiguria në furnizimin ndërkombëtar me naftë dhe derivate kanë shtuar shqetësimet për sigurinë energjetike në rajon, veçanërisht për furnizimin me naftë dizel.
Mickoski ka zhvilluar bisedime me drejtuesit e OKTA-s dhe tregtarë të mëdhenj të derivateve të naftës. Sipas tij, kompania pritet të paraqesë të dhëna për gjendjen teknike të instalimeve dhe një vlerësim paraprak të kohës që do të nevojitej për rifillimin e punës.
Rafineria është në pronësi të kompanisë greke HELLENiQ Energy, e cila e bleu atë në vitin 1999. Që nga ndërprerja e prodhimit, kompleksi në Shkup është përdorur kryesisht si qendër për ruajtjen dhe shpërndarjen e produkteve të naftës.
Tubacioni me Greqinë është sërish funksional
Një nga faktorët që ka nxitur shqyrtimin e rihapjes është rikthimi në funksion i tubacionit Selanik–Shkup, i cili mundëson transportin e produkteve të naftës nga rafineria e kompanisë greke në Selanik. Funksionimi i tubacionit u rifillua në shkurt të vitit 2026.
Sipas Mickoskit, infrastruktura tashmë e funksionalizuar krijon kushtet fizike për shqyrtimin e mundësisë që nafta e papërpunuar të transportohet deri në Shkup dhe të përpunohet në rafineri, me synimin për të prodhuar derivate, përfshirë dizelin.
Megjithatë, funksionimi i tubacionit nuk nënkupton se rafineria mund të rifillojë menjëherë prodhimin. Nevojitet vlerësim i gjendjes së pajisjeve, investimeve të domosdoshme dhe kostove operative.
Qeveria kërkon vlerësim të kostove
Ministrja e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale, Sanja Bozhinovska, ka theksuar se procesi ndodhet në fazën fillestare. Para se të merret ndonjë vendim, duhet të mblidhen të dhënat teknike dhe të kryhen analiza të hollësishme.
Sipas saj, një nga çështjet kryesore është nëse përpunimi i naftës së papërpunuar brenda vendit do të ishte më ekonomik sesa vazhdimi i importit të produkteve të gatshme të naftës. Përgjigjja do të varet nga investimet e nevojshme për modernizimin e rafinerisë, kostot e furnizimit me naftë të papërpunuar dhe konkurrueshmëria e prodhimit.
Rihapja e mundshme e OKTA-s do të përfaqësonte një ndryshim të rëndësishëm në strukturën e furnizimit me derivate të Maqedonisë së Veriut. Por, deri në përfundimin e vlerësimit teknik dhe ekonomik, ajo mbetet një mundësi që po shqyrtohet dhe jo një vendim përfundimtar për rifillimin e prodhimit.
