Irani, vendi me rezervat e dyta më të mëdha të gazit natyror në botë, po shqyrton rritjen e furnizimeve nga Rusia për shkak të dëmeve të shkaktuara në infrastrukturën energjetike gjatë luftës dhe mungesës së investimeve në sektor. Me afrimin e dimrit, autoritetet paralajmërojnë për mungesa të konsiderueshme të gazit, ndërsa kapacitetet e përpunimit nuk janë rikthyer ende në nivelet e mëparshme.
Çështja u diskutua edhe gjatë takimit të 5 nëntorit në Moskë ndërmjet presidentit rus Vladimir Putin dhe zyrtarit të lartë iranian të sigurisë, Mohsen Rezaei. Sipas deklaratave të këtij të fundit, dy palët diskutuan mundësinë e ndërtimit të gazsjellësve që do të ndihmonin në përmbushjen e nevojave të Iranit dhe furnizimin e tregjeve fqinje.
Sipas të dhënave të prezantuara nga drejtori i Kompanisë Kombëtare Iraniane të Gazit, Saeed Tavakoli, sulmet ndaj katër impianteve të përpunimit të gazit kanë nxjerrë jashtë funksionit kapacitete prej rreth 230 milionë metrash kub në ditë. Deri më 1 nëntor, rreth 100 milionë metra kub në ditë ishin rikthyer në funksion, ndërsa 130 milionë të tjerë vazhdonin të mungonin.
Tavakoli paralajmëroi se gjatë periudhave me kërkesën më të lartë në dimër, mungesa e gazit mund të arrijë rreth 400 milionë metra kub në ditë. Kjo është një vlerësim për periudhat e konsumit maksimal dhe jo një deficit i përhershëm ditor.
Pasojat e mungesës së gazit kanë filluar të ndihen edhe në industri. Furnizimi me gaz për fabrikat e çimentos është ndërprerë që nga 23 tetori, duke i detyruar ato të kalojnë në përdorimin e mazutit për të vazhduar operimin.
Kriza nuk lidhet vetëm me dëmet e luftës. Sektori iranian i gazit prej vitesh përballet me mungesë investimesh, kufizime në sigurimin e teknologjisë dhe pajisjeve, si dhe me konsum të lartë të brendshëm. Çmimet e subvencionuara kanë nxitur kërkesën, ndërsa kapacitetet e magazinimit dhe infrastruktura nuk kanë ecur me të njëjtin ritëm.
Një nga sfidat kryesore mbetet edhe fusha gjigante e gazit South Pars, e cila ka nevojë për investime për të përballuar rënien e presionit të rezervuarit dhe për të ruajtur nivelet e prodhimit.
Bashkëpunimi me Rusinë shihet nga Teherani si një mënyrë për të lehtësuar presionin mbi furnizimin. Në janar të vitit 2025, presidenti Putin kishte përmendur mundësinë e furnizimeve fillestare prej dy miliardë metrash kub gaz në vit, me potencial për t’u rritur deri në 55 miliardë metra kub në vit.
Megjithatë, ende nuk ka një afat të qartë për fillimin e furnizimeve në shkallë të gjerë dhe as një marrëveshje përfundimtare për financimin dhe ndërtimin e infrastrukturës së nevojshme. Edhe nëse realizohet, furnizimi fillestar prej dy miliardë metrash kub në vit do të mbulonte vetëm një pjesë të vogël të mungesës së parashikuar gjatë pikut të dimrit.
Për një vend me rezerva kaq të mëdha të gazit natyror, nevoja për të kërkuar furnizime nga jashtë nxjerr në pah problemet strukturore të sektorit energjetik. Furnizimet ruse mund të ofrojnë lehtësim afatshkurtër, por rikthimi i sigurisë energjetike do të varet nga riparimi i impianteve të dëmtuara, investimet në South Pars dhe përmirësimi i efiçiencës së konsumit.
