Komisioni Evropian po shqyrton vendosjen e një takse mbi fitimet e tepërta të kompanive të naftës dhe gazit, në kushtet kur çmimet e energjisë janë rritur ndjeshëm për shkak të luftës me Iranin. Nisma vjen pas kërkesës së Austrisë, Gjermanisë, Italisë, Portugalisë dhe Spanjës për një “ndarje më të drejtë të barrës”, duke rikthyer një mekanizëm të përdorur edhe gjatë krizës energjetike të vitit 2022.
Në atë periudhë, taksa e përkohshme e solidaritetit gjeneroi rreth 28 miliardë euro të ardhura shtesë për buxhetet publike. Aktualisht, Komisioni po vlerëson nëse një masë e ngjashme mund të aplikohet sërish, ndërsa mbetet e paqartë nëse ajo do të shtrihet edhe mbi fitimet që kompanitë shumëkombëshe realizojnë jashtë BE-së.
Kriza aktuale konsiderohet më e thellë se ajo e vitit 2022, për shkak të mungesës së rreth 20% të naftës globale nga vendet e Gjirit, pas bllokimit të ngushticës së Hormuzit. Paralelisht, vendet e BE-së kanë ndërmarrë masa si ulje taksash dhe kufizim çmimesh, të cilat sipas një studimi kanë kushtuar rreth 9 miliardë euro, ndërsa importet më të shtrenjta të karburanteve kanë shtuar edhe 13 miliardë euro të tjera.
Debati mbetet i fortë: ekspertë dhe organizata si Tax Justice Network argumentojnë se fitimet e tepërta burojnë nga rrethana të jashtme dhe mund të tatohen pa dëmtuar investimet, ndërsa vlerësohet se ato mund të arrijnë deri në 20 miliardë euro brenda zinxhirit të furnizimit në BE, apo deri në 51 miliardë euro nëse përfshihen prodhuesit globalë. Nga ana tjetër, industria paralajmëron se një taksë e tillë do të dekurajonte investimet dhe do të rrezikonte sigurinë energjetike.
Organizatat mjedisore mbështesin taksimin e fitimeve të tepërta si alternativë ndaj subvencioneve të kushtueshme, duke argumentuar se fondet duhet të përdoren për të ulur varësinë nga karburantet fosile dhe për të përshpejtuar investimet në energji të rinovueshme dhe infrastrukturë energjetike.
