Evropa po rrit me shpejtësi prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme si dielli dhe era, por sfida kryesore e tranzicionit energjetik nuk është më vetëm prodhimi i “gjelbër”, por mënyra se si kjo energji ruhet dhe menaxhohet në kohë reale.
Sipas një analize të publikuar nga DW, në shumë vende të Bashkimit Evropian, veçanërisht në Gjermani, sistemi energjetik po përballet me një çekuilibër të dukshëm: gjatë ditës prodhimi i energjisë nga panelet diellore dhe turbinat e erës shpesh tejkalon kërkesën, ndërsa në mbrëmje kur konsumi rritet dhe prodhimi bie, rrjeti detyrohet të mbështetet sërish te termocentralet me gaz.
Kjo situatë e bën gjithnjë e më të domosdoshme zhvillimin e kapaciteteve të ruajtjes së energjisë, sidomos baterive në shkallë industriale, nëse Bashkimi Evropian synon objektivin e neutralitetit klimatik deri në vitin 2050, ndërsa Gjermania deri në vitin 2045.
Të dhënat e Komisionit Evropian tregojnë se aktualisht kapacitetet e ruajtjes së energjisë në shkallë të gjerë në BE janë rreth 14 gigavat (GW). Megjithatë, në vitet e fundit është vërejtur një rritje e fortë e investimeve, me rreth 84 GW projekte në faza planifikimi ose ndërtimi që pritet të futen gradualisht në sistem.
Kjo rritje lidhet ngushtë me rënien e kostove të teknologjive të baterive, veçanërisht litium-jonit, çmimet e të cilave kanë rënë mesatarisht rreth 20% në vit. Parashikimet e institucioneve evropiane sugjerojnë se deri në vitin 2030 kostot mund të përgjysmohen krahasuar me vitin 2022.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ritmi aktual i zhvillimit nuk është i mjaftueshëm. Për të përmbushur objektivat klimatike, BE do të kishte nevojë për një rritje shumë më të madhe të kapaciteteve të ruajtjes, që në afatgjatë mund të arrijnë deri në rreth 750 GW.
Një tjetër problem mbetet edhe paqëndrueshmëria e çmimeve të energjisë. Në orët e mesditës, kur prodhimi nga dielli dhe era është maksimal, çmimet shpesh bien ndjeshëm, madje në disa raste bëhen negative. Ndërsa në mbrëmje, kur kërkesa rritet, çmimet rriten sërish ndjeshëm, duke krijuar presion si për konsumatorët ashtu edhe për prodhuesit e energjisë së ripërtëritshme.
Në këtë kontekst, Bashkimi Evropian dhe qeveritë kombëtare po përpiqen të harmonizojnë politikat energjetike përmes tre shtyllave kryesore: zgjerimit të energjisë së ripërtëritshme, investimeve në sisteme të ruajtjes dhe modernizimit të rrjeteve elektrike.
Shumë prej rrjeteve aktuale në Evropë janë ndërtuar dekada më parë dhe nuk janë të përshtatura për fluksin e madh të energjisë së ripërtëritshme. Për këtë arsye, BE vlerëson se nevojiten investime në qindra miliarda euro deri në vitin 2030 për modernizimin e infrastrukturës elektrike.
Megjithatë, zbatimi i projekteve shpesh vonohet për shkak të procedurave të gjata të lejeve, pengesave administrative dhe vështirësive në integrimin me rrjetin ekzistues. Në disa raste, projektet e linjave të transmetimit kanë mbetur të bllokuara për vite.
Një rol të rëndësishëm në të ardhmen e sektorit pritet të luajë edhe sigurimi i lëndëve të para strategjike si litiumi, nikeli dhe kobalti, të domosdoshme për prodhimin e baterive. BE po synon të ulë varësinë nga importet dhe të forcojë zinxhirët e brendshëm të furnizimit, përfshirë edhe përmes riciklimit.
Në përfundim, ekspertët theksojnë se suksesi i tranzicionit energjetik në Evropë nuk varet vetëm nga rritja e prodhimit të energjisë së pastër, por nga aftësia për ta ruajtur dhe menaxhuar atë në mënyrë efikase. Pa zhvillimin paralel të rrjeteve dhe sistemeve të ruajtjes, objektivat klimatike të BE-së rrezikojnë të mbeten të vështira për t’u arritur.
