Komisioni Evropian ka përzgjedhur 46 projekte strategjike për lëndët e para kritike, me synimin për të forcuar furnizimin e industrisë evropiane dhe për të zvogëluar varësinë nga furnizuesit e huaj. Projektet mbulojnë nxjerrjen, përpunimin dhe riciklimin e materialeve të nevojshme për bateritë, energjinë e ripërtëritshme, industrinë digjitale dhe sektorë të tjerë strategjikë.
Nisma është pjesë e zbatimit të Aktit Evropian për Lëndët e Para Kritike, i cili hyri në fuqi në maj të vitit 2024. Përmes tij, BE-ja synon të ndërtojë zinxhirë furnizimi më të qëndrueshëm dhe të diversifikuar, në një kohë kur një pjesë e konsiderueshme e përpunimit të këtyre materialeve është e përqendruar jashtë Evropës, veçanërisht në Kinë.
Lëndët si litiumi, nikeli, kobalti dhe grafiti janë thelbësore për prodhimin e baterive dhe teknologjive të energjisë së pastër, ndërsa materialet e tjera përdoren në industri të avancuara, mbrojtje dhe sektorin hapësinor. Për BE-në, sfida nuk është vetëm sigurimi i burimeve, por edhe zhvillimi i kapaciteteve për t’i përpunuar dhe ricikluar ato brenda zinxhirit industrial evropian.
BE-ja përcakton objektivat për vitin 2030
Akti Evropian për Lëndët e Para Kritike përcakton objektiva për forcimin e kapaciteteve vendore deri në vitin 2030. BE-ja synon të nxjerrë brenda territorit të saj të paktën 10 për qind të konsumit vjetor të lëndëve të para strategjike, të përpunojë të paktën 40 për qind dhe të riciklojë të paktën 25 për qind të tyre.
Rregullorja synon gjithashtu të kufizojë varësinë nga një furnizues i vetëm: jo më shumë se 65 për qind e konsumit vjetor të një lënde të parë strategjike, në një fazë përkatëse të përpunimit, duhet të vijë nga një vend i vetëm jashtë BE-së. Kjo synon të zvogëlojë rrezikun e ndërprerjeve të furnizimit dhe ndikimin e tensioneve gjeopolitike.
Projektet përfshijnë nxjerrjen, përpunimin dhe riciklimin
Lista e re përfshin projekte në 16 shtete anëtare të BE-së. Ato synojnë të forcojnë hallka të ndryshme të zinxhirit të vlerës, nga nxjerrja e materialeve deri te përpunimi industrial dhe rikuperimi i lëndëve të para nga produktet që kanë përfunduar ciklin e përdorimit.
Italia, sipas raportimit të publikuar nga media italiane, përfshin pesë projekte që lidhen me rikuperimin e materialeve nga panelet fotovoltaike, prodhimin e grafitit për bateri, përpunimin e metaleve të grupit të platinit dhe tungstenit, si dhe riciklimin e materialeve të përdorura në sektorin e mbrojtjes.
Përmes këtyre projekteve, BE-ja synon të krijojë një zinxhir industrial më të plotë dhe më pak të cenueshëm nga varësia e jashtme. Për sektorin energjetik, zhvillimi i kapaciteteve për riciklimin e paneleve fotovoltaike dhe sigurimin e materialeve për bateri ka rëndësi për zgjerimin e teknologjive të energjisë së pastër dhe ekonominë qarkore.
