Disa shtete evropiane po shqyrtojnë zgjerimin e kompetencave të kompanive energjetike dhe operatorëve të tjerë të infrastrukturës kritike, duke u mundësuar atyre të zbulojnë, bllokojnë dhe rrëzojnë dronët që kërcënojnë objektet e tyre.
Nisma vjen në kohën kur janë shtuar shqetësimet për inkursionet me dronë dhe sulmet hibride ndaj infrastrukturës strategjike, veçanërisht pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022. Një sulm ndaj rrjeteve elektrike mund të shkaktojë ndërprerje të furnizimit me energji për miliona njerëz, ndërsa riparimi i pajisjeve të dëmtuara mund të zgjasë me muaj.
Franca ka ndërmarrë hapa konkretë në këtë drejtim. Në gusht, parlamenti miratoi një ligj që u lejon operatorëve të autorizuar të infrastrukturës kritike të zbulojnë dronët, të ndërhyjnë në komunikimet e tyre elektronike dhe t’i rrëzojnë pranë objekteve të përcaktuara. Autoritetet synojnë që deri në vitin 2027 të pajisin më shumë objekte strategjike me sisteme kundër dronëve.
Gjermania po shqyrton mundësinë e përfshirjes së kompanive në masa të tilla mbrojtëse, ndërsa Austria ka njoftuar plane për t’u dhënë kompetenca të ngjashme operatorëve të infrastrukturës kritike, përfshirë kompanitë e mëdha energjetike.
Polonia ka avancuar më tej në këtë drejtim, duke vendosur sisteme kundër dronëve dhe duke autorizuar njësi të caktuara të sigurisë për t’i neutralizuar ata pranë objekteve kritike. Masat synojnë të mbrojnë infrastrukturën energjetike nga kërcënimet ajrore, pa e lënë reagimin vetëm në duart e ushtrisë dhe policisë.
Në Francë, një program testimi pranë Parisit po vlerëson teknologji të ndryshme për zbulimin dhe neutralizimin e dronëve. Këto përfshijnë sisteme të bllokimit elektronik të sinjaleve dhe dronë përgjues, të cilët mund të identifikojnë dhe të reagojnë ndaj kërcënimeve brenda pak sekondash.
Megjithatë, zgjerimi i kompetencave të kompanive private dhe operatorëve civilë ngre pikëpyetje ligjore. Një ndërhyrje kundër një droni mund të shkaktojë dëme materiale ose të rrezikojë njerëzit në tokë, ndërsa në shumë vende ende nuk është e qartë se kush ka autoritetin për të urdhëruar neutralizimin dhe kush mban përgjegjësi për pasojat.
Sipas raportimit të Reuters, kompanitë e infrastrukturës kritike kërkojnë më shumë siguri juridike para se të marrin përsipër këtë rol. Edhe pse teknologjitë për zbulimin dhe neutralizimin e dronëve po zhvillohen me shpejtësi, rregullat për përdorimin e tyre nga operatorët civilë nuk kanë përparuar me të njëjtin ritëm.
Për sektorin energjetik, kjo shënon një ndryshim në qasjen ndaj sigurisë: nga reagimi dhe riparimi i dëmeve pas një sulmi, drejt parandalimit dhe mbrojtjes aktive të objekteve. Sfida për qeveritë evropiane mbetet përcaktimi i kompetencave, procedurave të ndërhyrjes dhe përgjegjësisë ligjore.
