Organizata mjedisore serbe “Marš sa Drine”, së bashku me organizata partnere, ka ngritur padi ndaj Komisionit Evropian për vendimin që i dha statusin e projektit strategjik projektit të litiumit Jadar në Serbi.
Padia është paraqitur në Gjykatën e Drejtësisë së Bashkimit Evropian, pasi Komisioni Evropian kishte refuzuar më herët kërkesën për rishikim të brendshëm të vendimit për përfshirjen e projektit në listën e projekteve strategjike sipas Aktit të BE-së për Lëndët e Para Kritike (Critical Raw Materials Act), shkruan Balkan Green Energy News.
Komisioni Evropian e kishte shpallur projektin Jadar si projekt strategjik në qershor të vitit 2025, duke e përfshirë në listën e nismave që synojnë forcimin e furnizimit evropian me lëndë të para kritike, përfshirë litiumin, i cili konsiderohet i rëndësishëm për bateritë, automjetet elektrike dhe teknologjitë e tranzicionit energjetik.
Organizatat mjedisore kundërshtojnë këtë vendim, duke argumentuar se procesi i dhënies së statusit strategjik nuk ka marrë parasysh mjaftueshëm çështjet e transparencës, mbrojtjes së mjedisit dhe interesit publik. Sipas tyre, vendimi duhet të shqyrtohet nga gjykata për të vlerësuar nëse procedura është në përputhje me rregullat mjedisore të BE-së, përcjell Energy Monitor.
Projekti Jadar, i zhvilluar nga kompania Rio Tinto përmes filialit të saj në Serbi, Rio Sava Exploration, ka qenë prej vitesh një nga investimet më të diskutueshme në Serbi. Projekti parashikon nxjerrjen dhe përpunimin e litiumit në luginën e Jadarit, por është përballur me kundërshtime të vazhdueshme nga organizata mjedisore dhe banorë lokalë për shkak të shqetësimeve mbi ndikimin në tokë dhe ujëra.
Qeveria serbe dhe përfaqësuesit e projektit kanë argumentuar se zhvillimi i minierës do të sillte investime të mëdha dhe do të ndihmonte në krijimin e një zinxhiri të ri industrial në Evropë, ndërsa kundërshtarët kërkojnë që projekti të ndalet për shkak të rreziqeve të mundshme mjedisore.
Ky është rasti i dytë ku organizatat mjedisore sfidojnë në gjykatë një vendim të Komisionit Evropian për statusin strategjik të një projekti të lëndëve të para kritike, pas një padie të ngjashme lidhur me një projekt të litiumit në Portugali.
