Komuniteti i Energjisë ka publikuar raportin për tremujorin e tretë të vitit 2026, duke analizuar ndikimin e Mekanizmit të BE-së për Rregullimin e Kufirit të Karbonit (CBAM) në tregjet dhe tregtinë e energjisë elektrike mes Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor.
Raporti evidenton ndryshimet në çmimet e energjisë, shkëmbimet ndërkufitare dhe eksportet drejt BE-së, rritjen e tregtimit në bursat rajonale, si dhe kostot e reja që lidhen me emetimet e karbonit, shkruan Energy Monitor.
Gjashtë gjetjet kryesore tregojnë se, ndonëse tregjet e Ballkanit Perëndimor janë bërë relativisht më të lira se ato të vendeve fqinje të BE-së, kjo nuk është përkthyer në rritje të eksporteve, ndërsa CBAM-i po shton një faktor të ri në konkurrueshmërinë e tregtisë rajonale të energjisë.
- Tregjet e Ballkanit Perëndimor bëhen më të lira se ato të BE-së: Në tremujorin e tretë të vitit 2026, çmimet e energjisë elektrike në Ballkanin Perëndimor ishin më të ulëta se në tregjet fqinje të Italisë, Hungarisë, Rumanisë dhe Kroacisë. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025, çmimet u rritën më shumë në secilin prej këtyre tregjeve të BE-së sesa në cilëndo zonë ofertimi të Ballkanit Perëndimor. Zhvillimet u ndikuan edhe nga kushtet e ndryshme të ofertës dhe kërkesës, përfshirë kërkesën më të lartë dhe prodhimin nga gazi në Itali, si dhe prodhimin më të ulët bërthamor në Rumani.
- Çmimet në Ballkanin Perëndimor lidhen më shumë me Hungarinë, por dallimet me BE-në mbeten të mëdha: Në tremujorin e tretë të vitit 2026, çmimet e energjisë elektrike në shumicën e tregjeve të Ballkanit Perëndimor u lidhën më ngushtë me çmimet në Hungari sesa në tremujorin paraprak. Megjithatë, dallimet e mëdha të çmimeve me tregjet e BE-së vazhduan. Në 54% të orëve të tremujorit, diferenca e çmimeve në kufijtë mes Ballkanit Perëndimor dhe BE-së ishte mbi 20 euro/MWh. Kjo përqindje ishte 44% në tremujorin e dytë të vitit 2026 dhe vetëm 22% në të njëjtën periudhë të vitit 2025. Ndarja e tregjeve ishte më e theksuar në shtator.
- Shkëmbimi i energjisë mes Ballkanit Perëndimor dhe BE-së mbetet nën nivelin e vitit të kaluar: Shkëmbimi i planifikuar i energjisë elektrike mes gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian u rrit me 8.6% në tremujorin e tretë të vitit 2026, krahasuar me tremujorin paraprak. Megjithatë, vëllimi mbeti 14.3% më i ulët se në tremujorin e tretë të vitit 2025. Rritja tremujore u nxit kryesisht nga importet më të larta drejt Ballkanit Perëndimor, i cili vazhdoi të ishte importues neto i energjisë elektrike.
- Eksportet e energjisë nga Ballkani Perëndimor drejt BE-së bien 17%: Pavarësisht dallimeve më të mëdha të çmimeve mes tregjeve, eksportet e planifikuara të energjisë elektrike nga Ballkani Perëndimor drejt Bashkimit Evropian ranë me 17% në tremujorin e tretë të vitit 2026, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Mali i Zi drejt Italisë ishte përjashtimi kryesor: eksportet u rritën me rreth 80%, ndërsa kapaciteti i ofruar për këtë drejtim u shfrytëzua pothuajse plotësisht. Në anën tjetër, eksportet e planifikuara nga Serbia drejt Hungarisë ranë me 21.6%.
- Tregtimi në bursat e energjisë në Ballkanin Perëndimor vazhdon të rritet: Vëllimi i energjisë elektrike të tregtuar në tregjet për ditën në vijim u rrit në të katër bursat e energjisë në Ballkanin Perëndimor. Krahasuar me tremujorin e njëjtë të vitit 2025, rritja e vëllimit të tregtuar u përshpejtua nga 19.4% në tremujorin e dytë në 26.7% në tremujorin e tretë të vitit 2026. Sipas raportit të Komunitetit të Energjisë, kjo tregon përmirësim të vazhdueshëm të likuiditetit të tregjeve rajonale të energjisë.
- Certifikatat CBAM shtrenjtohen, kostoja për MWh tejkalon përparësinë e çmimit: Çmimi zyrtar i certifikatave të Mekanizmit të BE-së për Rregullimin e Kufirit të Karbonit (CBAM) arriti në 82.32 euro për ton ekuivalent të CO₂ në tremujorin e tretë të vitit 2026, duke u rritur për 9.4% krahasuar me tremujorin paraprak. Në kufijtë ku zbatohet një vlerë standarde jo-zero e emetimeve, kostoja treguese e CBAM-it për MWh ishte më e lartë se përparësia mesatare e çmimit të energjisë në tregjet e Ballkanit Perëndimor ndaj vendeve fqinje të BE-së. Megjithatë, eksportet nga Mali i Zi drejt Italisë u rritën ndjeshëm. Kjo tregon se rezultatet tregtare nuk varen vetëm nga dallimet e çmimeve dhe kostoja e CBAM-it, por edhe nga faktorë të tjerë të tregut.
