Eksperti Faton Hasani vlerëson se sektori energjetik në Kosova vazhdon të përballet me sfida strukturore që nga paslufta, kryesisht për shkak të varësisë nga termocentralet e vjetra me linjit dhe mungesës së investimeve të mjaftueshme në kapacitete të reja.
Sipas tij, pavarësisht investimeve të vazhdueshme për mirëmbajtjen e termocentraleve ekzistuese dhe mbështetjes nga donatorët ndërkombëtarë, kapacitetet aktuale prodhuese mbeten të pamjaftueshme për të përmbushur kërkesën në rritje për energji elektrike.
Në këtë kontekst, Hasani thekson nevojën për orientim më të fuqishëm drejt burimeve të energjisë së ripërtëritshme, përfshirë energjinë diellore, të erës dhe atë ujore, të cilat jo vetëm do të ulnin kostot e prodhimit, por edhe do të ndihmonin vendin të përmbushë kërkesat e Bashkimi Evropian për tranzicion energjetik dhe reduktim të përdorimit të linjitit.
Njëkohësisht, ai sugjeron që Kosova të shfrytëzojë një pjesë të rezervave të saj të linjitit përmes kapitalizimit në tregjet rajonale, duke përfituar nga çmimet aktuale, ndërsa të ardhurat të orientohen drejt investimeve strategjike, përfshirë sektorë si siguria dhe mbrojtja.
Sipas të dhënave të përmendura, konsumi vjetor i energjisë elektrike në Kosovë arrin në rreth 6–7 TWh, ku pjesa më e madhe prodhohet nga termocentralet, ndërsa vetëm një pjesë e vogël vjen nga burimet e ripërtëritshme. Pjesa tjetër mbulohet përmes importit, i cili mbetet i paqëndrueshëm dhe veçanërisht i kushtueshëm gjatë sezonit të dimrit.
Interesi për investime në energjinë diellore është në rritje, me kompani ndërkombëtare dhe vendore që kanë shprehur gatishmëri për zhvillimin e projekteve të mëdha, ndonëse disa prej tyre ende përballen me pengesa në realizim.
Në aspektin ekonomik, ndërtimi i një impianti solar prej 200 MW vlerësohet të kushtojë rreth 105 milionë euro dhe mund të prodhojë deri në 250 GWh energji në vit, duke mbuluar nevojat e dhjetëra mijëra familjeve.
Në përfundim, Hasani thekson se për të arritur një furnizim më të qëndrueshëm dhe më të përballueshëm me energji, është e domosdoshme liberalizimi i tregut energjetik, krijimi i kushteve më të favorshme për investitorët dhe rritja e prodhimit vendor, duke kombinuar burimet e ripërtëritshme me menaxhimin strategjik të rezervave minerare.
