Shitjet e makinave elektrike me bateri po rriten në Evropë dhe analistët presin që kjo tendencë të vazhdojë, pasi çmimet më të larta të karburanteve, të ndikuara nga lufta në Iran, po i shtyjnë konsumatorët të largohen nga automjetet me karburant.
Vendet e Evropës kanë mbështetur prej kohësh shitjet e automjeteve elektrike, por kriza e fundit energjetike e lidhur me luftën në Iran ka theksuar rolin e stimujve në uljen e varësisë nga karburantet fosile.
Franca është një nga shembujt më të fundit. Ekonomia e dytë më e madhe në Evropë do të dyfishojë pothuajse mbështetjen për elektrifikimin, duke rritur shpenzimet në 10 miliardë euro në vit deri në 2030, nga 5.5 miliardë euro aktualisht, deklaroi kryeministri Sebastien Lecornu më 10 prill 2026 gjatë një fjalimi televiziv. Plani përfshin stimuj shtesë për makinat elektrike dhe infrastrukturën e karikimit, me objektivin që dy nga tre automjete të reja të jenë elektrike deri në vitin 2030. Ai përfshin gjithashtu një program leasing-u social që mbulon 100,000 automjete elektrike për drejtuesit me të ardhura të ulëta dhe ata që udhëtojnë distanca të gjata për punë.
Shitjet e makinave elektrike me bateri janë tashmë në rritje në të gjithë BE-në, duke përbërë 17.4% të tregut të BE-së në vitin 2025, nga 13.6% një vit më parë. Në dy muajt e parë të vitit 2026, kjo përqindje u rrit në 18.8%, sipas Shoqatës së Prodhuesve të Automjeteve në Evropë (ACEA).
Sulmet e përbashkëta SHBA–Izrael ndaj Iranit dhe reagimi i Teheranit kanë tronditur tregjet energjetike. Vendet e Evropës po kërkojnë gjithashtu të reduktojnë varësinë nga karburantet fosile, duke mbështetur kalimin drejt makinave elektrike për të ulur emetimet dhe për të promovuar energjinë e rinovueshme.
Sipas raportit më të fundit të ACEA për përfitimet tatimore dhe stimujt për automjetet elektrike dhe infrastrukturën e karikimit, të gjitha vendet anëtare të BE-së, përveç Letonisë, ofrojnë një formë përfitimi tatimor në fazën e blerjes ose të zotërimit. Skemat ndryshojnë ndjeshëm.
Raporti, që përfshin 27 vendet e BE-së, si dhe Islandën, Norvegjinë, Zvicrën dhe Mbretërinë e Bashkuar, tregon gjithashtu se gjashtë vende nuk ofrojnë stimuj për blerjen.
Vendet me mbështetjen më të fortë për blerjen e makinave elektrike në 2026
Sipas ACEA, vendet e Evropës ofrojnë katër lloje kryesore stimujsh: grante për blerje, masa të lidhura me taksat e blerjes, përfitime nga taksat e pronësisë (përfshirë përjashtimet) dhe mbështetje për karikimin privat.
“Stimujt monetarë dhe fiskalë janë thelbësorë për përhapjen e automjeteve elektrike me bateri (BEV). Kur qeveritë veprojnë, rezultatet janë të menjëhershme,” tha një zëdhënës i ACEA për Euronews Business.
Vendet aplikojnë një ose më shumë nga këto stimuj, ndërsa disa nuk ofrojnë fare mbështetje.
Sa mbështetje marrin blerësit?
Niveli i të ardhurave dhe kushtet e skrapimit ndikojnë në stimujt për individët.
Ndër vendet me mbështetjen më të lartë:
- Italia ofron deri në 11,000 euro, në varësi të të ardhurave dhe skrapimit;
- Qipro ofron deri në 9,000 euro për një automjet dhe deri në 20,000 euro për grupe të veçanta;
- Sllovenia ofron deri në 7,200 euro;
- Malta ofron nga 6,000 deri në 8,000 euro, plus bonus për skrapim.
Gjermania ofron deri në 6,000 euro subvencione të bazuara në të ardhura, ndërsa Franca deri në 5,700 euro, sipas skemës dhe të ardhurave. Spanja ofron deri në 4,500 euro për makina të prodhuara në BE, ndërsa Portugalia deri në 4,000 euro.
Stimujt tatimorë për blerësit e makinave elektrike aplikohen në dy faza: në blerje dhe gjatë zotërimit. Disa vende ofrojnë përjashtime të shumta, duke krijuar avantazhe të konsiderueshme tatimore. Sistemi më i fortë i përfitimeve tatimore për individët është regjistruar në Norvegji, e cila ofron përjashtim të plotë nga TVSH-ja (deri në 300,000 NOK, ose rreth 25,890 euro) dhe nga taksa e blerjes. Vendi ka arritur tashmë një pjesë tregu prej 95.9% për automjetet elektrike në vitin 2025.
Vendet e BE-së me taksë regjistrimi zero dhe përjashtim të plotë nga taksat e përdorimit përfshijnë Bullgarinë, Qipron, Portugalinë, Greqinë dhe Hungarinë. Italia ofron përjashtim 5-vjeçar nga taksa e pronësisë, ndërsa Rumania aplikon një taksë vjetore shumë të ulët për automjetet elektrike.
Në Gjermani, blerësit përfitojnë gjithashtu përjashtim 10-vjeçar nga taksa e automjetit dhe mbështetje për instalimin e karikimit në shtëpi. Në mars 2026, vendi regjistroi muajin më të fortë për regjistrimet e BEV-ve që nga përfundimi i subvencioneve “Umweltbonus” në vitin 2023, ndërsa një skemë e re stimuluese ka ndikuar ndjeshëm në këtë rritje.
Polonia ofron stimuj deri në 40,000 PLN (9,440 euro) dhe përjashton automjetet elektrike nga akciza. Programi “NaszEauto” ka dyfishuar regjistrimet e BEV-ve brenda pak muajsh.
Vende të tjera ofrojnë kombinime të përjashtimeve tatimore dhe mbështetjes së targetuar. Belgjika aplikon taksa shumë të ulëta për automjetet pa emetime, Bullgaria i përjashton nga taksat por pa mbështetje shtesë, ndërsa Spanja ofron zbritje 15% të tatimit mbi të ardhurat deri në 3,000 euro dhe ulje deri në 75% të taksës rrugore, si dhe mbështetje për karikimin në shtëpi.
“Përballueshmëria është elementi kyç i tranzicionit: pa të, edhe infrastruktura më e mirë dhe gama më e gjerë e modeleve nuk mund të mbajnë kërkesën masive të tregut për të arritur neutralitetin klimatik,” tha zëdhënësi i ACEA.
Ai shtoi se “stimujt ulin barrierat e hyrjes, krijojnë besim dhe e bëjnë lëvizshmërinë e pastër të arritshme për më shumë segmente të popullsisë.”/Përshtati nga Euronews, ekofin.al
