Administrata Trump po shtyn përpara idenë e lejimit të vendeve evropiane të rifillojnë blerjen e më shumë gazit natyror rus, duke i ofruar Moskës stimuj financiarë për të arritur një marrëveshje paqeje, raporton New York Times.
Propozimi, tha gazeta mund t’i japë një nxitje të konsiderueshme ekonomike Rusisë dhe mund të përmbysë përsëri strategjinë energjetike të Evropës.
Raporti tha se të dërguarit e presidentit amerikan, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, ua kanë paraqitur propozimin zyrtarëve ukrainas dhe evropianë, si dhe Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, gjatë bisedimeve në Kiev muajin e kaluar.
Plani i SHBA-së kërkon rihapjen e tubacioneve që transportonin gazin natyror rus përmes Ukrainës në Evropë, në mënyrë që Moska të ketë një nxitje të fortë ekonomike për t’i dhënë fund armiqësive.
SHBA-të i ofrojnë stimuj Putinit në vend të presionit të ri
Propozimi shënon një ndryshim dramatik në qasjen e SHBA-së. Ndërsa Uashingtoni e ka inkurajuar për vite me radhë Evropën të zvogëlojë varësinë e saj energjetike nga Rusia, tani po shqyrton rikthimin e gazit rus si pjesë të një marrëveshjeje më të gjerë.
Ky veprim ka tërhequr kritika në kryeqytetet evropiane, pasi do ta forconte Moskën financiarisht, duke rikthyer njëkohësisht një pjesë të ndikimit të saj politik në Evropë.
Administrata Trump argumenton se një marrëveshje e tillë mund të gjenerojë të ardhura edhe për Ukrainën përmes tarifave të tranzitit dhe çmimeve më të ulëta të energjisë për konsumatorët evropianë. Megjithatë, rikthimi i gazit rus mund të zvogëlojë gjithashtu kërkesën për gaz natyror të lëngshëm (LNG) të SHBA-së në tregun evropian.
Shtëpia e Bardhë njoftoi se po punon për një propozim gjithëpërfshirës paqeje që përfshin stimuj ekonomikë si për Rusinë ashtu edhe për Ukrainën .
Iniciativa vjen në një kohë kur Trump tashmë ka lehtësuar presionin ekonomik mbi Moskën, duke nënshkruar një urdhër ekzekutiv që heq sanksionet mbi naftën ruse dhe duke përjashtuar Rusinë nga sanksionet e reja të miratuara nga Kongresi.
Në të njëjtën kohë, bisedimet ekonomike midis SHBA-së dhe Rusisë nuk kufizohen vetëm në energjinë në formën e saj tradicionale. I dërguari special i Putinit , Kirill Dmitriev, zbuloi se të dy vendet po diskutojnë një gamë të gjerë projektesh, duke përfshirë krijimin e qendrave të të dhënave që do të funksionojnë me energji bërthamore ruse. Ai njoftoi iniciativa të rëndësishme në të ardhmen e afërt, duke deklaruar karakteristikisht se “akulli më në fund është thyer”.
Nord Stream 2 dhe pjesëmarrja amerikane në fitim në tryezë
Me interes të veçantë është diskutimi rreth tubacionit nënujor Nord Stream 2, i cili lidh Rusinë me Gjermaninë dhe është sabotuar.
Sipas New York Times, kontaktet SHBA-Rusi kanë diskutuar mundësinë e rihapjes së tij, ndërsa disa zyrtarë evropianë dhe ukrainas besojnë se Uashingtoni mund të kërkojë një pjesë të fitimeve nga eksportet e gazit natyror rus.
Një investitor amerikan ka shprehur tashmë interes për blerjen e tubacionit, megjithëse thotë se aktualisht nuk është i përfshirë në negociatat përkatëse.
Shtëpia e Bardhë pohon se Nord Stream nuk ka qenë objekt i bisedimeve të fundit dhe se çdo marrëveshje do të kërkonte konsultime me partnerët evropianë.
Reagimi më i fortë ndaj propozimit të SHBA-së ka ardhur nga Gjermania, e cila ishte blerësi më i madh evropian i gazit rus para pushtimit të Ukrainës në vitin 2022. Sipas
raportit, këshilltari kryesor i sigurisë i Kancelarit Friedrich Merz, Günter Sauter, shprehu kundërshtim të fortë ndaj propozimit gjatë bisedimeve në Florida.
Berlini beson se blerja e gazit rus, edhe përmes një ndërmjetësi amerikan, do të ripërtërinte varësinë nga Moska. Bashkimi Evropian është zotuar të ndërpresë importet e gazit rus deri në vitin 2027.
Tashmë, pjesa e Rusisë në importet evropiane ishte kufizuar në 13% në vitin 2025, nga 45% në vitin 2021. Megjithatë, presioni për energji më të lirë mbetet i fortë, me Alternativën për Gjermaninë (AfD) të ekstremit të djathtë që bën thirrje për rivendosjen e marrëdhënieve energjetike me Moskën.
Në Saksoni-Anhalt , parlamenti lokal madje ka miratuar një mocion simbolik për t’i dhënë fund sanksioneve kundër Rusisë dhe ndihmës ushtarake për Ukrainën, me mbështetjen e AfD dhe Aleancës Sarah Wagenknecht. Shqetësim në lidhje me qasjen amerikane shprehu edhe ish-ministri gjerman i Ekonomisë, Robert Habeck, i cili paralajmëroi se Evropa nuk duhet të kthehet në varësinë energjetike nga Rusia, edhe nëse kompanitë amerikane ndërhyjnë. “Më parë isha i lumtur nëse një kompani amerikane merrte pjesë në pronësi. Tani kam frikë, sepse shohim që Trump duket se ka më shumë simpati për Vladimir Putin sesa për ukrainasit”, tha ai.
