Dy projekte të mëdha të transmetimit që përfshijnë Kosovën janë ende në fazën e përgatitjes, ndërsa financimi, lejet dhe vendimet përfundimtare të investimit mbeten hapa të ardhshëm. Bëhet fjalë për interkoneksionin 400 kV Prizren–Tetovë me Maqedoninë e Veriut dhe projektin e rikonfigurimit të rrjetit 400 kV me një lidhje të re ndërkufitare drejt Shqipërisë.
Të dy projektet janë përfshirë në listën paraprake të projekteve të pranueshme për statusin e Projekteve me Interes për Komunitetin e Energjisë (PECI) 2026. Megjithatë, kjo nuk nënkupton se statusi është miratuar përfundimisht apo se investimet janë siguruar.
Sipas Komunitetit të Energjisë, lista përfundimtare pritet të vendoset nga Këshilli Ministror në nëntor 2026, njofton Energy Monitor.
Linja Prizren–Tetovë synon të përfundojë në vitin 2035
Projekti i interkoneksionit 400 kV mes Prizrenit dhe Tetovës është pjesë e korridorit energjetik Lindje–Perëndim dhe zhvillohet nga KOSTT dhe operatori maqedonas MEPSO.
Sipas dokumentacionit të publikuar nga Komuniteti i Energjisë, linja e re do të ketë gjatësi prej rreth 103 kilometrash, prej të cilave 58 kilometra në territorin e Kosovës. Projekti përfshin edhe ndërtimin e një fushe të re 400 kV në nënstacionin e Prizrenit. Kapaciteti teknik i paraparë është 1,330 MW.
Në prezantimin e KOSTT-it të shkurtit 2026, projekti ishte përfshirë në Planin Zhvillimor të Rrjetit të Transmetimit për periudhën 2026–2035 dhe ishte harmonizuar me MEPSO-n. Sipas kalendarit të paraqitur, studimet e parafizibilitetit, fizibilitetit teknik dhe analizës ekonomike ishin planifikuar gjatë vitit 2026.
Vlerësimi i ndikimit në mjedis ishte paraparë për dhjetor 2026, ndërsa projektimi i detajuar për mars 2027. Zgjidhja e financimit ishte planifikuar për qershor 2027, e ndjekur nga lejet dhe miratimet rregullatore në gusht 2027. Vendimi përfundimtar i investimit ishte paraparë për të njëjtin muaj, ndërsa tenderimi për tetor 2027 dhe fillimi i ndërtimit për dhjetor 2027.
KOSTT-i ka paraqitur vitin 2035 si afat të pritshëm për vënien në funksion të interkoneksionit.
Lidhja me Shqipërinë synohet të përfundojë në vitin 2029
Projekti i dytë parasheh rikonfigurimin e rrjetit 400 kV në Kosovë dhe ndërtimin e një linje të re ndërkufitare me Shqipërinë. Ai përfshin zgjerimin e nënstacionit Prizreni 2 në nivelin 400 kV, ndërtimin e nënstacionit të ri Gjakova 3 dhe linja të reja që do të lidhin Prizrenin, Gjakovën dhe Pejën me rrjetin e transmetimit.
Pjesë e projektit është edhe linja e re 400 kV mes nënstacionit të ri Prizren 4 në Nashec dhe Fierzes në Shqipëri. Nga gjatësia e përgjithshme prej rreth 70 kilometrash, 45 kilometra do të kalojnë në territorin e Kosovës dhe 25 kilometra në Shqipëri, përcjell Energy Monitor.
Sipas KOSTT-it, projekti është përfshirë në listën PECI të vitit 2024 dhe në Planin Zhvillimor të Rrjetit të Transmetimit 2025–2034. Ai është harmonizuar edhe me operatorin shqiptar OST.
Kalendari i paraqitur nga KOSTT-i parasheh përfundimin e studimeve teknike dhe ekonomike gjatë vitit 2026, vlerësimin mjedisor deri në dhjetor të këtij viti, projektimin e detajuar në mars 2027 dhe zgjidhjen e financimit në qershor 2027. Lejet, miratimet rregullatore dhe vendimi përfundimtar i investimit janë planifikuar për gusht 2027, ndërsa tenderimi për tetor dhe fillimi i punimeve për dhjetor 2027. Vënia në funksion është paraparë për janar 2029.
Ky projekt synon të zvogëlojë ngarkesën në linjën ekzistuese 220 kV Fierza–Prizren 2, e cila sipas dokumentacionit të projektit paraqet kufizim për shkëmbimin e energjisë. Përforcimi i rrjetit do të krijonte kushte për shkëmbime më të mëdha ndërkufitare dhe integrimin e kapaciteteve të reja të energjisë së ripërtëritshme, përfshirë projektet e planifikuara të erës në verilindje të Shqipërisë.
Statusi aktual i projekteve nuk garanton financimin
Përfshirja në listën PECI mund t’u japë projekteve prioritet në zhvillimin e infrastrukturës ndërkufitare, procedura më të shpejta të lejeve dhe mundësi për të aplikuar në instrumentet financiare të Bashkimit Evropian. Megjithatë, ky status nuk përbën vendim financimi dhe nuk e zëvendëson nevojën për studime, miratime, marrëveshje financiare dhe vendime investimi.
Komuniteti i Energjisë ka bërë të ditur se në procesin e përzgjedhjes për vitin 2026 janë shqyrtuar 27 propozime, prej të cilave tetë projekte të energjisë elektrike kanë kaluar kriteret fillestare të pranueshmërisë. Pas vlerësimit të mëtejshëm, lista përfundimtare do të përcaktojë projektet që do të marrin statusin PECI.
Për Kosovën, sfida e radhës nuk është vetëm sigurimi i statusit prioritar, por edhe përmbushja e afateve për studimet, financimin dhe procedurat e investimit. Sipas planifikimit aktual të KOSTT-it, të dy interkonektorët kanë ende disa faza për të kaluar përpara se të hyjnë në ndërtim.
