Bashkëpunimi ndërmjet operatorëve të sistemeve të transmetimit në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoni të Veriut ishte në fokus të një punëtorie rajonale të organizuar nga banka gjermane KfW në Prishtinë, më 21 dhe 22 tetor.
Në takim morën pjesë përfaqësues të Operatorit të Sistemit, Transmisionit dhe Tregut të Kosovës (KOSTT), operatorit maqedonas MEPSO dhe Operatorit të Sistemit të Transmetimit të Shqipërisë (OST). Aktiviteti u organizua në kuadër të Partneritetit Rajonal për Klimën ndërmjet Gjermanisë dhe Ballkanit Perëndimor.
Sipas njoftimit të Christin Moss, menaxhere e portofolit për energji në KfW, diskutimet u përqendruan në mënyrën se si duhet të zhvillohen rrjetet e transmetimit të tri vendeve për t’iu përgjigjur nevojave të ardhshme të sistemit energjetik. Një nga mesazhet kryesore të punëtorisë ishte se infrastruktura e ardhshme e transmetimit nuk mund të planifikohet më me qasje të fragmentuar, por kërkon koordinim më të madh ndërmjet vendeve, përcjell Energy Monitor.
Në fokus ishin forcimi i planifikimit të përbashkët, rritja e kapaciteteve ndërkufitare dhe avancimi i integrimit të tregjeve të energjisë. Këto konsiderohen parakushte për integrimin e sasive më të mëdha të energjisë nga burimet e ripërtëritshme dhe sistemet e ruajtjes me bateri, si dhe për përshtatjen e rrjeteve të rajonit me kërkesat e ardhshme të sistemit energjetik evropian.
Gjatë punëtorisë, KOSTT, MEPSO dhe OST prezantuan përvojat e tyre në planifikimin kombëtar dhe ndërkufitar të rrjeteve, investimet e planifikuara dhe sfidat që hasin gjatë operimit të përditshëm. Ekspertët e KfW-së, Ralf Kynast dhe Vilma Tërpollari, ndanë përvojat e bankës nga financimi i projekteve të transmetimit në rajon, duke përfshirë përgatitjen dhe zbatimin e projekteve nga aspekti teknik, mjedisor, social dhe financiar, raporton Energy Monitor.
Punëtoria nuk u shoqërua me njoftimin e marrëveshjeve të reja të financimit apo me miratimin e projekteve konkrete. Megjithatë, ajo vë në pah rëndësinë që financuesit ndërkombëtarë dhe operatorët e transmetimit po i kushtojnë koordinimit rajonal, në një periudhë kur rritja e kapaciteteve të energjisë së ripërtëritshme po shton kërkesat ndaj infrastrukturës së rrjetit.
Për Kosovën, ky koordinim lidhet drejtpërdrejt me planin afatgjatë të KOSTT-it për zhvillimin e rrjetit të transmetimit deri në vitin 2035. Dokumenti parasheh investime në nënstacione, linja të reja dhe përforcimin e infrastrukturës ekzistuese, si dhe zhvillimin e interkonektorëve me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.
Një pjesë e rëndësishme e këtij zhvillimi është edhe koordinimi me operatorët fqinjë. KOSTT, MEPSO dhe OST kanë diskutuar më herët për bashkëpunimin rajonal dhe integrimin e sistemeve elektroenergjetike e tregjeve të energjisë, përfshirë në kuadër të aktiviteteve për 20-vjetorin e themelimit të KOSTT-it.
Në një aktivitet tjetër të organizuar për këtë përvjetor, përfaqësuesit e operatorëve të transmetimit të Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut theksuan rëndësinë e interkoneksioneve të reja, investimeve në rrjet dhe planifikimit të përbashkët për integrimin e burimeve të ripërtëritshme.
Rritja e kapaciteteve ndërkufitare dhe koordinimi i investimeve marrin rëndësi të veçantë edhe për shkak të transformimit të sistemit energjetik në Evropën Juglindore. Zgjerimi i prodhimit nga era dhe dielli, zhvillimi i baterive dhe integrimi i tregjeve kërkojnë rrjete që mund të bartin dhe balancojnë sasi më të mëdha të energjisë përtej kufijve shtetërorë.
Për këtë arsye, planifikimi i infrastrukturës së transmetimit në nivel rajonal është gjithnjë e më i rëndësishëm për sigurinë e furnizimit dhe për mundësinë që investimet e reja në energjinë e ripërtëritshme të integrohen në sistem.
