Christof Lessenich, drejtori i ardhshëm i Agjencisë së Bashkëpunimit të Rregullatorëve të Energjisë të Bashkimit Evropian (ACER), ka identifikuar përballueshmërinë e energjisë, funksionimin e tregut të përbashkët, fleksibilitetin dhe sigurinë e infrastrukturës si disa nga çështjet kryesore me të cilat përballet tregu evropian i energjisë.
Lessenich i bëri komentet më 10 shtator gjatë paraqitjes para Komitetit për Industrinë, Kërkimin dhe Energjinë (ITRE) të Parlamentit Evropian, në kuadër të procesit të emërimit.
ACER e ka përzgjedhur atë si drejtorin e ardhshëm të agjencisë, ndërsa data e fillimit të mandatit ende nuk është përcaktuar, njofton Energy Monitor.
Përballueshmëria dhe funksionimi i tregut
Sipas Lessenich, përballueshmëria e energjisë mbetet një nga çështjet kryesore për qytetarët dhe kompanitë evropiane. Ai theksoi se rregullatorët nuk mund të përcaktojnë drejtpërdrejt çmimin e burimeve energjetike apo të eliminojnë pasiguritë gjeopolitike, por mund të kontribuojnë përmes funksionimit më të mirë të tregut të përbashkët.
Ai vuri në pah rëndësinë e tregtisë ndërkufitare të energjisë, e cila u mundëson vendeve të BE-së të ndihmojnë njëra-tjetrën në raste të mungesës së furnizimit dhe të përfitojnë nga ndryshimet në prodhim dhe kërkesë.
Sipas tij, kriza energjetike e vitit 2022 tregoi rëndësinë e këtyre mekanizmave, ndërsa zhvillimet në Evropën Juglindore kanë treguar se kufizimet në infrastrukturën ndërkufitare mund të ndikojnë drejtpërdrejt në funksionimin e tregut.
Më shumë fleksibilitet për sistemin energjetik
Një pjesë e diskutimit u përqendrua në rritjen e nevojës për fleksibilitet, në një sistem ku prodhimi nga burimet e ripërtëritshme po zë një peshë gjithnjë e më të madhe.
Lessenich theksoi potencialin e baterive për të ndihmuar në menaxhimin e luhatjeve të çmimeve dhe të kërkesës për energji. Sipas tij, rëndësi ka jo vetëm sa kapacitet magazinimi ndërtohet, por edhe ku vendoset dhe në cilat momente karikohet apo shkarkohet.
Kjo e bën të rëndësishëm krijimin e rregullave dhe sinjaleve të tregut që mundësojnë përdorimin e baterive dhe burimeve të tjera fleksibile në ato pjesë të sistemit ku nevojat janë më të mëdha.
Rrjetet dhe kapacitetet ndërkufitare
Një tjetër çështje e ngritur ishte përdorimi më efikas i infrastrukturës ekzistuese të rrjetit.
Lessenich argumentoi se zgjerimi i rrjeteve është i nevojshëm, por paralelisht duhet të shfrytëzohen më mirë kapacitetet që tashmë ekzistojnë për shkëmbimin ndërkufitar të energjisë.
Për tregun evropian, kjo lidhet edhe me objektivin që një pjesë e konsiderueshme e kapacitetit të interkonektorëve të jetë e disponueshme për tregtinë ndërkufitare, në mënyrë që energjia të mund të lëvizë atje ku kërkohet.
Kërkesa e re për energji
Rritja e kërkesës për energji po krijon ndërkohë sfida të reja për operatorët e rrjetit dhe rregullatorët.
Lessenich përmendi qendrat e të dhënave si një shembull të konsumatorëve të rinj me kërkesa të mëdha për energji. Sipas tij, kjo ngre çështje lidhur me radhët për kyçje në rrjet, mënyrën e prioritizimit të konsumatorëve dhe mundësinë që konsumatorë të mëdhenj të ofrojnë fleksibilitet për sistemin.
Ai theksoi se nuk ka domosdoshmërisht një zgjidhje të njëjtë për të gjitha vendet, pasi kushtet dhe kufizimet e rrjeteve ndryshojnë nga një treg në tjetrin.
Siguria e infrastrukturës energjetike
Siguria e infrastrukturës kritike pritet të jetë gjithashtu një çështje me rëndësi në vitet e ardhshme.
Ndryshimi i rrjedhave të gazit në Evropë, reduktimi i varësisë nga gazi rus dhe përdorimi në rritje i infrastrukturës së LNG-së kanë ndryshuar mënyrën se si funksionon sistemi energjetik evropian.
Në këtë kontekst, Lessenich theksoi nevojën që rregullatorët të marrin parasysh jo vetëm kapacitetet e reja, por edhe mënyrën se si infrastruktura ekzistuese mund të përdoret më me efikasitet dhe të mbrohet në një mjedis më kompleks gjeopolitik.
Roli i ACER-it
Lessenich tha se ACER duhet të vazhdojë të punojë ngushtë me rregullatorët kombëtarë për zbatimin e rregullave të tregut evropian. Sipas tij, agjencia duhet të përdorë më shumë të dhënat dhe ekspertizën teknike për të mbështetur vendimmarrjen dhe koordinimin në nivel evropian.
Ai gjithashtu theksoi se forcimi i tregut të përbashkët nuk nënkupton domosdoshmërisht heqjen e kompetencave nga rregullatorët kombëtarë. Megjithatë, kur vendimet në një shtet kanë pasoja në tregjet e vendeve të tjera, nevojitet koordinim më i madh në nivel evropian, përcjell Energy Monitor.
Lessenich është shtetas gjerman dhe ka më shumë se dy dekada përvojë në politikën energjetike dhe konkurrencën në BE. Që nga viti 2021 ai ka drejtuar Njësinë për Tregun e Brendshëm të Energjisë në Drejtorinë e Përgjithshme për Energjinë të Komisionit Evropian, ku ka punuar me tregjet evropiane të energjisë elektrike dhe gazit. Mandati i drejtorit të ACER është pesëvjeçar dhe mund të rinovohet një herë për deri në pesë vjet të tjera.
Komentet e paraqitura në Parlamentin Evropian gjatë procesit të emërimit përfaqësojnë pikëpamjet e Lessenichit në atë paraqitje dhe nuk duhet të trajtohen automatikisht si qëndrime zyrtare të ACER-it.
