Rumania po shqyrton zgjidhje të reja për sigurimin e ujit të nevojshëm për ftohjen e reaktorëve bërthamorë në centralin e Cernavodës, pasi thatësira dhe nivelet historikisht të ulëta të Danubit kanë nxjerrë jashtë funksionit të dy njësitë e centralit. Një raport i komitetit ndërministror të ngarkuar me menaxhimin e situatës përcakton masa për furnizimin me ujë të reaktorëve ekzistues dhe atyre të planifikuar.
Centrali, i cili zakonisht mbulon rreth një të pestën e prodhimit të energjisë elektrike të Rumanisë, u ndal plotësisht gjatë gushtit, pasi rënia e nivelit të Danubit kufizoi sasinë e ujit që mund të merret për sistemet e ftohjes. Situata ka shtuar pasigurinë për rikthimin në punë të reaktorëve dhe ka rritur nevojën për import të energjisë elektrike.
Raporti i autoriteteve rumune lidhet me projektin hidroteknik Bala 2, që përfshin punime në shtratin e Danubit, thellimin e kanaleve dhe ndërhyrje për ridrejtimin e rrjedhës së ujit drejt pikës ku merret uji për ftohjen e centralit. Gjatë muajve të fundit, autoritetet kanë shqyrtuar edhe masa emergjente, përfshirë përdorimin e mauneve dhe pompave me kapacitet të lartë për të siguruar furnizimin me ujë.
Ndërhyrjet për ridrejtimin e ujit kanë pasoja edhe për lundrimin. Kufizimi i rrjedhës në kanalin Danub–Deti i Zi, një nga rrugët e rëndësishme të transportit ujor në vend, ka nxjerrë në pah konfliktin e mundshëm ndërmjet nevojave të centralit bërthamor dhe përdorimit të lumit për transport.
Përveç masave emergjente, komiteti ka rekomanduar që përvoja e këtij viti të merret parasysh në projektimin e dy reaktorëve të rinj, njësive 3 dhe 4 të Cernavodës. Zgjidhjet e ardhshme duhet të marrin parasysh ndryshimet e mundshme në disponueshmërinë e ujit, nevojën për punime shtesë hidroteknike dhe përdorimin më efikas të burimeve ujore.
Këto masa mund të rrisin kostot fillestare të projekteve të reaktorëve të rinj, por synojnë të ulin rrezikun që mungesa e ujit të kufizojë prodhimin në periudha të tjera me thatësirë të rëndë.
Problemet në Cernavodë kanë ndikuar edhe në perspektivën financiare të operatorit shtetëror Nuclearelectrica. Kompania e ka ulur me 43 për qind parashikimin për fitimin neto të vitit 2026, në rreth 1.18 miliardë lei, ose 221 milionë euro. Ky parashikim mbështetet në supozimin se centrali do të rikthehet në funksion deri më 1 nëntor.
Rasti i Rumanisë tregon se siguria e furnizimit me energji nuk varet vetëm nga kapaciteti prodhues i centraleve, por edhe nga disponueshmëria e ujit dhe qëndrueshmëria e infrastrukturës që ato përdorin. Për vendet që planifikojnë investime të reja bërthamore, ndikimi i thatësirave dhe ndryshimeve klimatike në sistemet e ftohjes po bëhet një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm në projektim dhe planifikim afatgjatë.
