Kosova ka një konsum përfundimtar të energjisë në familje për banor dukshëm më të ulët se mesatarja e Bashkimit Evropian, por të dhënat më të fundit të Eurostatit për vendin janë disa vite më të vjetra.
Sipas treguesit të Eurostatit për konsumin përfundimtar të energjisë në familje për banor, niveli për Kosovën është 360 kilogramë ekuivalent nafte (kgoe) për banor. Megjithatë, Eurostat sqaron se kjo shifër bazohet në të dhënat e vitit 2021, pasi të dhënat për vitet pasuese nuk janë të disponueshme për Kosovën në këtë seri.
Treguesi mat sasinë e energjisë që konsumohet nga një banor në shtëpi, duke përjashtuar energjinë e përdorur për transport. Ai përfshin konsumin përfundimtar të energjisë nga familjet dhe shprehet në një njësi të përbashkët, kilogramë ekuivalent nafte, për të mundësuar krahasimin mes vendeve dhe burimeve të ndryshme të energjisë. Të dhënat nuk janë të korrigjuara sipas temperaturave, ndaj kushtet e motit ndikojnë në ndryshimet nga një vit në tjetrin.
Në raportin e fundit të Eurostatit për vitin 2024, mesatarja e Bashkimit Evropian ishte 507 kgoe për banor. Konsumi më i ulët u regjistrua në Maltë me 214 kgoe, ndërsa pas saj renditeshin Shqipëria me 220, Portugalia me 260 dhe Maqedonia e Veriut me 261 kgoe. Në anën tjetër, konsumi ishte më i lartë në Finlandë, me 954 kgoe për banor, përcjell Energy Monitor.
Krahasimi tregon se shifra e fundit e disponueshme për Kosovën, 360 kgoe, është rreth 29 për qind më e ulët se mesatarja e BE-së prej 507 kgoe. Megjithatë, krahasimi duhet të bëhet me kujdes, pasi shifra e Kosovës nuk është e vitit 2024 dhe nuk mund të përdoret për të përshkruar nivelin aktual të konsumit në vend.
Të dhënat e Eurostatit tregojnë në përgjithësi një rënie të konsumit energjetik të familjeve në Evropë. Në vitin 2024, konsumi përfundimtar i energjisë në familje në BE ishte 507 kgoe për banor, 9 për qind më i ulët se në vitin 2019. Në periudhën 2009–2024, konsumi total i energjisë nga familjet në BE ra me 13.1 për qind, pavarësisht rritjes së popullsisë me rreth 2 për qind. Eurostat e lidh këtë ndër të tjera me përmirësimet në efiçiencën energjetike, veçanërisht në ngrohjen e hapësirave. Më shumë se 60 për qind e energjisë së përdorur nga familjet shkon për ngrohje.
Në rastin e Kosovës, një konsum më i ulët për banor nuk duhet të interpretohet automatikisht si tregues i efiçiencës më të lartë energjetike. Konsumi ndikohet edhe nga mënyra e ngrohjes së banesave, përdorimi i burimeve të ndryshme të energjisë, kushtet klimatike dhe aftësia e familjeve për të përballuar konsumin e nevojshëm.
Kjo çështje është ngritur së fundmi edhe në Kosovë nga INDEP, i cili ka argumentuar se një faturë e ulët e energjisë elektrike nuk nënkupton domosdoshmërisht se një familje konsumon pak për shkak të efiçiencës. Familjet me të ardhura të ulëta mund ta kufizojnë konsumin, për shembull duke ngrohur vetëm një pjesë të banesës ose duke kufizuar përdorimin e pajisjeve elektrike, për shkak të pamundësisë për të përballuar faturën.
Në të njëjtën kohë, investimet në efiçiencën e energjisë mund të ulin realisht nevojën për energji pa cenuar kushtet e banimit. Në një program të fundit për familjet e cenueshme në Kosovë, Ministria e Ekonomisë ka raportuar ulje të pritshme të konsumit prej rreth 55 deri në 74 për qind në dy familje pas ndërhyrjeve në izolim dhe performancën energjetike të banesave.
Eurostat thekson se reduktimi i konsumit të energjisë në familje është pjesë e procesit të përmirësimit të efiçiencës, por të dhënat për Kosovën mbeten të kufizuara në këtë tregues. Përditësimi i statistikave do të ishte i rëndësishëm për të kuptuar nëse niveli relativisht i ulët i konsumit për banor lidhet me përmirësimin e performancës energjetike të banesave apo edhe me kufizimin e konsumit nga familjet.
