Ekonomia e Ballkanit Perëndimor pritet të përshpejtojë rritjen në 3.1% në vitin 2026, nga 2.6% në vitin 2025, sipas parashikimit të ri të Bankës Botërore. Në mesin e gjashtë ekonomive të rajonit, Kosova pritet të shënojë një nga normat më të larta të rritjes, me 3.7% këtë vit.
Parashikimi është pjesë e përditësimit të Bankës Botërore për ekonomitë e Evropës dhe Azisë Qendrore, të publikuar më 6 tetor. Banka vlerëson se rritja në Ballkanin Perëndimor do të forcohet gjatë vitit 2026, pavarësisht çmimeve më të larta të energjisë, pasigurive të shtuara dhe dobësimit të rritjes ekonomike te partnerët kryesorë tregtarë, përcjell Energy monitor.
Sipas parashikimit të ri, Kosova pritet të rritet me 3.7% në vitin 2026, ndërsa rritja ekonomike parashikohet të përshpejtohet në 3.9% në vitin 2027 dhe në 4.0% në vitin 2028. Kjo e vendos Kosovën në mesin e ekonomive me performancën më të lartë të parashikuar në Ballkanin Perëndimor, transmeton Energy monitor.
Për Shqipërinë, Banka Botërore parashikon rritje prej 3.4% në vitin 2026, 3.7% në 2027 dhe 3.6% në 2028. Bosnja dhe Hercegovina pritet të rritet me 2.5% këtë vit, Maqedonia e Veriut me 2.9%, Mali i Zi me 2.9% dhe Serbia me 2.7%. Për rajonin në tërësi, rritja pritet të arrijë 3.2% në 2027 dhe 3.7% në 2028.
Ndër faktorët që po mbështesin aktivitetin ekonomik në rajon janë kushtet relativisht të favorshme në tregun e punës, rritja e pagave reale, remitencat, ardhjet e turistëve dhe investimet publike. Banka Botërore vlerëson se këta faktorë kanë ndihmuar në ruajtjen e aktivitetit ekonomik, ndërsa masat e përkohshme qeveritare kanë zbutur pjesërisht ndikimin e kostove më të larta të energjisë te familjet dhe bizneset.
Megjithatë, kostot e energjisë mbeten një prej rreziqeve kryesore për ekonomitë e rajonit. Banka Botërore paralajmëron se çmimet më të larta të energjisë kanë mbajtur inflacionin në nivele të larta, ndërsa rritja më e dobët në Bashkimin Evropian dhe konkurrenca nga ekonomitë e tjera po ushtrojnë presion mbi eksportet dhe aktivitetin industrial.
Rreziqe të tjera përfshijnë ndërprerjet e mëtejshme të tregtisë, vazhdimin e luftës në Ukrainë, rritjen e kostove të energjisë, transportit dhe plehrave kimike, kushtet më të shtrënguara të financimit dhe dobësimin e rritjes te partnerët kryesorë tregtarë. Banka përmend gjithashtu ngjarjet ekstreme klimatike si një rrezik për perspektivën ekonomike.
Një prej temave kryesore të raportit të ri është edhe inteligjenca artificiale. Banka Botërore vlerëson se rreth një në pesë punëtorë në rajon, kryesisht të rinj dhe me arsim më të lartë, kanë vende pune të ekspozuara në mënyrë të konsiderueshme ndaj ndikimit të IA-së. Megjithatë, më pak se një në dhjetë ndërmarrje në rajon aktualisht e përdorin inteligjencën artificiale, kryesisht për detyra bazike.
Sipas Bankës Botërore, rajoni ka disa prej kushteve të nevojshme për përhapjen e IA-së, përfshirë mbulimin pothuajse universal me telefoninë mobile, kosto relativisht të favorshme të energjisë dhe një bazë të mirë të talentit teknik. Por përvetësimi i teknologjisë pengohet nga mungesa e aftësive bazë arsimore dhe menaxheriale, të dhënave të integruara dhe kapaciteteve për përpunim kompjuterik.
Për Kosovën, parashikimi prej 3.7% për vitin 2026 vjen në një periudhë kur investimet në energji, infrastruktura dhe rritja e kapaciteteve prodhuese mbeten ndër faktorët me rëndësi për zhvillimin ekonomik. Në të njëjtën kohë, Banka Botërore e lidh perspektivën e rajonit me nevojën për rritje të produktivitetit, investime private dhe përmirësim të aftësive të fuqisë punëtore, shkruan Energy monitor.
Në nivel rajonal, Banka Botërore pret që rritja të vazhdojë të forcohet edhe në vitet në vijim, por paralajmëron se presionet e jashtme, kostot e energjisë dhe pasiguritë gjeopolitike mund të ndikojnë në këtë perspektivë. Për Kosovën, parashikimi i rritjes prej 3.7% në 2026 dhe 4% në 2028 e vendos vendin ndër ekonomitë me ritmin më të lartë të pritshëm të zgjerimit në Ballkanin Perëndimor.
