Çmimi referues i gazit natyror në Evropë ka kaluar përkohësisht 100 euro për megavat-orë (MWh), për herë të parë që nga dhjetori i vitit 2022, mes shqetësimeve për furnizimin para dimrit dhe ndikimit të konfliktit në Lindjen e Mesme.
Kontrata afatshkurtër e gazit në pikën holandeze TTF, që shërben si referencë për tregun evropian, arriti në 100.37 euro për MWh të mërkurën, më 28 tetor, duke shënuar rritje prej mbi 4 për qind gjatë ditës.
Para fillimit të luftës me Iranin në fund të shkurtit, çmimi i gazit në këtë treg ishte rreth 32 euro për MWh. Megjithatë, niveli aktual mbetet dukshëm nën rekordin prej rreth 340 eurosh për MWh, të shënuar në gusht të vitit 2022.
Rritja e fundit vjen në kohën kur furnizimet me gaz natyror të lëngshëm (LNG) nga Lindja e Mesme janë ndërprerë, kryesisht për shkak të luftës me Iranin dhe problemeve në transportin detar. Kjo ka kufizuar furnizimin në tregun evropian, ndërsa vendet po përgatiten për sezonin e dimrit.
BE-ja paralajmëron dimër të vështirë
Komisioneri Evropian për Energjinë, Dan Jørgensen, paralajmëroi të mërkurën se Evropa po përballet me një tjetër krizë energjetike për shkak të tensioneve gjeopolitike.
Ai tha se dimri pritet të jetë i vështirë për qytetarët evropianë dhe ekonominë, ndërsa faturat e energjisë dhe karburanteve po rriten.
Komisioni Evropian pret që tregu botëror i naftës të mbetet i shtrënguar deri në vitin 2027, duke ushtruar presion mbi çmimet e energjisë. Në këtë kontekst, institucioni synon të rrisë prodhimin në rafineritë evropiane, një sektor ku rreth një e katërta e kapaciteteve janë mbyllur gjatë dy dekadave të fundit.
Rezervat e gazit mbeten nën objektivin
Sipas Agjencisë së Bashkëpunimit të Rregullatorëve të Energjisë të Bashkimit Evropian (ACER), rezervat e gazit në depot e BE-së ishin në nivelin 75 për qind më 21 tetor, dukshëm nën objektivin e zakonshëm prej 90 për qind deri më 1 nëntor. Vendet e BE-së kanë më shumë fleksibilitet në zbatimin e këtij objektivi.
Në fund të dimrit të kaluar, depot ishin të mbushura vetëm 28 për qind, krahasuar me mesataren nëntëvjeçare prej rreth 40 për qind. Rimbushja e rezervave gjatë verës ka qenë më e ngadaltë dhe më e kushtueshme.
ACER vlerëson se konflikti në Lindjen e Mesme ka shtuar nga 18 deri në 33 miliardë euro në faturën e importeve të gazit të Evropës.
Gjatë verës, pothuajse nuk pati dërgesa të LNG-së nga Katari drejt Bashkimit Evropian, duke rritur varësinë e bllokut nga furnizimet amerikane. Sipas ACER-it, gazi amerikan tashmë përbën rreth 30 për qind të furnizimit të BE-së.
Agjencia paralajmëron se gjatë dimrit Evropa do të konkurrojë me Azinë për ngarkesat e disponueshme të LNG-së, çka mund të sjellë luhatje të mëtejshme të çmimeve. Në anën tjetër, kërkesa evropiane për gaz mbetet rreth 20 për qind më e ulët se para krizës energjetike të vitit 2022.
Ministrat e energjisë të vendeve të BE-së pritet të takohen të enjten për të diskutuar zhvillimet në tregun energjetik. Ndërkohë, Bashkimi Evropian dhe Kanadaja po shqyrtojnë mundësinë e një marrëveshjeje afatgjatë për furnizimin me LNG.
