Ministrat e Jashtëm të vendeve të G20-s përfunduan takimin dyditor në Atlanta pa arritur pajtim për një deklaratë të përbashkët, ndërsa siguria energjetike, qëndrueshmëria e zinxhirëve të furnizimit dhe liria e lundrimit në korridoret strategjike detare ishin ndër temat kryesore të diskutimeve.
Takimi u mbajt më 30 dhe 31 tetor në Atlanta të Shteteve të Bashkuara, nën kryesimin e Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio. Në vend të një komunikate të përbashkët, presidenca amerikane publikoi një deklaratë të kryesuesit, e cila përmbledh prioritetet e vendosura në diskutime, por nuk paraqet marrëveshje të miratuar nga të gjitha vendet pjesëmarrëse.
Sipas deklaratës së publikuar më 31 tetor nga Departamenti amerikan i Shtetit, ministrat diskutuan sigurinë energjetike, qëndrueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit dhe tensionet gjeopolitike, përfshirë situatën në Ngushticat e Hormuzit dhe Bab el-Mandebit.
Siguria energjetike dhe furnizimi i përballueshëm
Në pjesën për energjinë, presidenca amerikane e paraqet furnizimin e bollshëm dhe me çmime të përballueshme si kusht për zhvillimin ekonomik, konkurrueshmërinë industriale dhe mirëqenien e qytetarëve.
Dokumenti vë në dukje se kërkesa globale për energji po rritet për shkak të zhvillimit ekonomik, industrializimit, elektrifikimit, nevojave më të mëdha për ftohje dhe zgjerimit të teknologjive digjitale. Për këtë arsye, theksohet nevoja për investime në infrastrukturë dhe në sistemet e ardhshme energjetike.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet energjisë bërthamore civile, përfshirë reaktorët e vegjël modularë dhe mikroreaktorët, të cilët sipas deklaratës mund të ndihmojnë në përmbushjen e kërkesës për energji elektrike të qëndrueshme.
Megjithatë, dokumenti pranon se energjia bërthamore nuk është zgjedhje për çdo shtet dhe thekson të drejtën e secilit vend për të përcaktuar burimet që do të përfshijë në përzierjen e vet energjetike.
Mineralet kritike dhe zinxhirët e furnizimit
Një tjetër temë e rëndësishme ishte sigurimi i lëndëve të para dhe mineraleve kritike, të cilat kanë rol në prodhimin e pajisjeve energjetike, industrinë e avancuar dhe teknologjitë e reja.
Deklarata thekson se qëndrueshmëria e zinxhirëve të furnizimit kërkon më shumë transparencë, shkëmbim informacioni dhe mobilizim të investimeve. Përveç kësaj, kërkohet përmirësimi i procedurave të lejeve dhe i rregullave që ndikojnë në efikasitetin e furnizimit.
Sipas presidencës amerikane, qeveritë duhet të bashkëpunojnë më ngushtë me sektorin privat për të avancuar përpunimin, rafinimin dhe riciklimin e mineraleve kritike. Investimet në këto fusha kërkojnë rregulla të qëndrueshme dhe të parashikueshme, si dhe marrëveshje kontraktuale afatgjata që ofrojnë siguri për investitorët.
Hormuzi dhe Bab el-Mandebi, rëndësia e rrugëve detare
Deklarata trajton edhe ndikimin e ndërprerjeve të furnizimit global me energji gjatë vitit 2026. Ajo kërkon që rrjedhat energjetike të mbeten të sigurta dhe të pandërprera, duke përfshirë lundrimin dhe kalimin tranzit në rrugët ujore ndërkombëtare, si dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Ngushtica e Hormuzit është një korridor kyç për transportin ndërkombëtar të naftës dhe gazit, ndërsa Bab el-Mandebi lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe është pjesë e një prej rrugëve kryesore detare që lidhin Azinë me Evropën.
Në konferencën për shtyp pas takimit, Rubio tha se vendet mund të bashkëpunojnë për çështje konkrete, veçanërisht për mineralet kritike, zinxhirët e furnizimit dhe lirinë e lundrimit. Ai pranoi, megjithatë, se pjesëmarrësit janë ende larg gjetjes së zgjidhjeve që mund të pranohen nga të gjithë për çështjet kryesore ndërkombëtare.
Lufta në Ukrainë dhe tensionet gjeopolitike pengojnë konsensusin
Sipas raportimit të Associated Press, dallimet për luftën e Rusisë në Ukrainë ishin ndër faktorët kryesorë që penguan arritjen e një qëndrimi të përbashkët. Pjesëmarrja e ministrit të Jashtëm rus, Sergei Lavrov, u kundërshtua nga disa diplomatë evropianë, ndërsa fotografia tradicionale e përbashkët e ministrave u anulua.
Mosmarrëveshjet përfshinë edhe konfliktin mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, politikat tarifore amerikane dhe veprimet e Kinës në Detin e Kinës Jugore. Edhe mospërfshirja e Afrikës së Jugut në takimin e këtij viti u bë pjesë e tensioneve diplomatike.
Në këto rrethana, takimi nuk prodhoi komunikatë të përbashkët dhe deklarata e kryesuesit amerikan mbeti dokumenti që përmbledh temat e trajtuara, pa vendosur një qëndrim të përbashkët të G20-s për çështjet kryesore gjeopolitike.
Takimi në Atlanta është pjesë e presidencës amerikane të G20-s për vitin 2026. Faza e ardhshme është samiti i liderëve, i planifikuar të mbahet në Miami më 14 dhe 15 dhjetor.
