Kompania shtetërore serbe e energjisë Elektroprivreda Srbije (EPS) ka hapur tender për përzgjedhjen e një konsulenti që do të ndihmojë në rishikimin dhe harmonizimin e dokumentacionit për tenderin ndërkombëtar për ndërtimin e hidrocentralit reversibil Bistrica.
Konsulenti do të ketë për detyrë të shqyrtojë dokumentacionin e përgatitur nga Energoprojekt Hidroinženjering dhe ta përshtatë atë me kërkesat e Agjencisë Japoneze për Bashkëpunim Ndërkombëtar (JICA), e cila pritet të financojë projektin përmes një kredie.
Sipas dokumenteve të tenderit, ofertat për shërbimet e konsulencës mund të dorëzohen deri më 6 tetor, ndërsa kontrata për konsulentin do të ketë kohëzgjatje prej 10 muajsh nga hyrja në fuqi. Vlera e parashikuar e prokurimit është rreth 104.3 milionë dinarë, ose afërsisht 889 mijë euro pa TVSH.
Pas përfundimit të kësaj faze, synohet që dokumentacioni për tenderin kryesor të marrë miratimin e JICA-s dhe të hapet procedura ndërkombëtare për përzgjedhjen e kompanisë që do të ndërtojë hidrocentralin.
Projekti Bistrica parashikon një kapacitet të instaluar prej rreth 650 MW. Në dokumentet teknike të tenderit kapaciteti përmendet edhe si rreth 660 MW. Hidrocentrali do të ndërtohet në pellgjet e lumenjve Uvac dhe Lim, në pjesën perëndimore të Serbisë.
Bistrica është projektuar si hidrocentral reversibil, që do të thotë se mund të funksionojë si central prodhues dhe si sistem për ruajtjen e energjisë. Në periudhat kur kërkesa është e lartë, uji përdoret për prodhimin e energjisë elektrike, ndërsa kur ka energji të tepërt në sistem, uji pompohet përsëri drejt rezervuarit të sipërm, përcjell Energy Monitor.
Në këtë mënyrë, një hidrocentral reversibil mund të funksionojë në praktikë si një bateri shumë e madhe për sistemin elektroenergjetik.
Projekti Bistrica është planifikuar të lidhë ujërat e lumit Uvac, përmes një rezervuari të ri në Klak, me rezervuarin ekzistues të Potpeć në lumin Lim. Sistemi do të përfshijë diga, rezervuarë, tunele, tubacione dhe një central nëntokësor me katër agregate të tipit Francis.
Pikërisht aftësia për të ruajtur energjinë dhe për të ndryshuar shpejt regjimin e prodhimit e bën teknologjinë e hidrocentraleve reversibile të rëndësishme për sistemet ku rritet prodhimi nga era dhe dielli.
Kur prodhimi nga burimet diellore dhe të erës është i lartë, energjia e tepërt mund të përdoret për pompimin e ujit. Kur prodhimi nga këto burime bie ose kërkesa rritet, uji i ruajtur mund të përdoret për prodhimin e energjisë elektrike.
Financimi i projektit është lidhur me një kredi të JICA-s. Sipas të dhënave të publikuara për projektin, financimi japonez nënkupton zbatimin e rregullave dhe procedurave të JICA-s për prokurimin dhe përzgjedhjen e kontraktuesit.
Në vitin 2024, projekti vlerësohej në rreth 1.2 miliardë euro dhe qeveria serbe kishte miratuar planin hapësinor për ndërtimin e tij. Në qershor të këtij viti, ministrja serbe e Minierave dhe Energjetikës tha se Serbia dhe JICA kishin arritur marrëveshje për kushtet kryesore të kontratës së financimit.
Bistrica është pjesë e programit të EPS për shtimin e kapaciteteve të reja të prodhimit dhe ruajtjes së energjisë. Kompania ka deklaruar më herët se deri në vitin 2029 synon të investojë rreth 1.2 miliardë euro në energji të ripërtëritshme, ku përfshihet edhe hidrocentrali reversibil Bistrica prej rreth 650 MW dhe rreth 1 GW kapacitete fotovoltaike me bateri.
Përveç Bistricës, Serbia ka edhe hidrocentralin reversibil Bajina Bašta me kapacitet prej 614 MW. Një tjetër projekt, Đerdap 3, është planifikuar të zhvillohet deri në vitin 2038.
Në rast të përfundimit të Bistricës, kapaciteti i ri do t’i shtonte sistemit një burim të madh fleksibil për prodhim dhe ruajtje të energjisë, ndërsa faza e radhës e projektit tashmë lidhet me përgatitjen e tenderit ndërkombëtar për ndërtimin.
