Shqipëria ende nuk i ka përmbushur kërkesat evropiane për rezervat emergjente të naftës, ndërsa ndryshimi i sistemit të administrimit të tyre pritet të përcaktojë mënyrën se si vendi do të përgatitet për krizat e ardhshme të furnizimit. Çështja ka rëndësi edhe për Kosovën, e cila gjatë një ndërprerjeje të furnizimit në vitin 2026 u mbështet në mënyrë të konsiderueshme te karburantet e siguruara nga Shqipëria.
Sipas dokumentit paraprak të Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë për rezervat e naftës në vitin 2026, Shqipëria vazhdon të zbatojë një sistem ku operatorët privatë duhet të mbajnë rezerva fizike për 30 ditë dhe rezerva kontraktuale për 60 ditë të tjera.
Megjithatë, ky mekanizëm nuk konsiderohet i barasvlershëm me përmbushjen e kërkesave të Direktivës evropiane për rezervat e naftës. Sekretariati thekson se asnjëri prej tetë tregjeve të analizuara nuk e ka arritur standardin e kërkuar.
Në shtator, qeveria shqiptare miratoi projektligjin për krijimin e Autoritetit për Rezervën e Sigurisë së Naftës, një strukturë publike që do të marrë përgjegjësinë për blerjen, magazinimin, administrimin dhe përdorimin e rezervave të naftës bruto dhe produkteve të saj. Propozimi synon të ndryshojë modelin aktual, ku detyrimi për mbajtjen e rezervave u takon kompanive private, dhe të krijojë një sistem më të centralizuar të sigurisë së furnizimit.
Ndryshimi i modelit të rezervave vjen në një kohë kur siguria e furnizimit me karburante është bërë çështje e rëndësishme për tregjet e Ballkanit Perëndimor. Shqipëria është një nga burimet kryesore të furnizimit të Kosovës me derivate, por edhe vetë mbetet e ekspozuar ndaj importeve dhe zhvillimeve në tregjet ndërkombëtare.
Sipas raportit të Sekretariatit, Shqipëria siguroi rreth 50–60 për qind të karburantit të Kosovës gjatë ndërprerjes së furnizimit në vitin 2026. Kjo e bën kapacitetin e Shqipërisë për të ruajtur rezerva dhe për të reaguar në raste krize një faktor me rëndësi për tregun kosovar, i cili varet tërësisht nga importet e produkteve të naftës.
Kosova përballet gjithashtu me mungesë të rezervave të mëdha strategjike. Sipas të dhënave të publikuara më herët nga Energy Monitor, rezervat që mbajnë operatorët në Kosovë mbulojnë vetëm disa ditë konsum, duke e lënë tregun të ekspozuar ndaj ndërprerjeve të furnizimit dhe luhatjeve të çmimeve ndërkombëtare.
Projektligji shqiptar parashikon gjithashtu një tarifë për financimin e krijimit dhe mirëmbajtjes së rezervave, vlera e së cilës do të përcaktohet nga Këshilli i Ministrave. Shoqata e Hidrokarbureve ka paralajmëruar se kostot shtesë mund të reflektohen në çmimet përfundimtare të karburanteve nëse nuk mbulohen nga shteti. Kjo mbetet një nga çështjet që do të përcaktojë ndikimin ekonomik të modelit të ri.
Në nivel rajonal, forcimi i rezervave kombëtare po shoqërohet edhe me përpjekje për koordinim më të mirë në rast krizash. Komuniteti i Energjisë ka njoftuar krijimin e një grupi rajonal për koordinimin e tregut të naftës, me synim shkëmbimin e të dhënave për ofertën, kërkesën dhe rezervat emergjente, si dhe identifikimin e hershëm të rreziqeve për furnizimin.
Për Kosovën dhe Shqipërinë, sfida nuk lidhet vetëm me sigurimin e sasive të mjaftueshme të karburanteve në kushte normale të tregut, por edhe me aftësinë për të përballuar ndërprerjet e papritura. Krijimi i rezervave fizike, kapaciteteve të magazinimit dhe procedurave të qarta për përdorimin e tyre do të jetë vendimtar për uljen e ekspozimit ndaj krizave ndërkombëtare të furnizimit.
