Kreditimi bankar në Kosovë ka vazhduar të zgjerohet, por pjesa e financimit që shkon drejtpërdrejt në sektorin e energjisë mbetet e vogël. Të dhënat e Bankës Qendrore të Kosovës dhe një analizë e re e GAP Institute tregojnë se aktivitetet e energjisë elektrike, gazit dhe ujit përbënin vetëm 1.1% të portofolit të kredive të bankave komerciale në prill 2026.
Sipas analizës “Green Industrial Policies” të GAP Institute, pjesa më e madhe e kredive bankare në Kosovë ishte e përqendruar në shërbime, me 64.6% të portofolit. Prodhimtaria përbënte 19.2%, ndërtimi 12.7%, bujqësia 1.7% dhe industria nxjerrëse 0.6%. Aktivitetet e energjisë, gazit dhe ujit zinin vetëm 1.1%. Të dhënat janë marrë nga seritë kohore të BQK-së.
Kjo strukturë e kreditimit vjen në një periudhë kur kërkesat për financim të sektorit energjetik po rriten, sidomos për investimet në burimet e ripërtëritshme, rrjetet elektrike dhe efiçiencën e energjisë. Raporti i GAP Institute vlerëson se financimi privat, veçanërisht përmes bankave komerciale, pritet të ketë rol të rëndësishëm në tranzicionin energjetik të Kosovës, por thekson se kreditimi aktual është i përqendruar në një numër të kufizuar sektorësh, raporton Energy Monitor.
Një faktor është edhe struktura e maturitetit të kredive. Sipas të njëjtit raport, 37.2% e kredive për biznese kishin afat nga dy deri në pesë vjet, ndërsa 33.6% nga pesë deri në dhjetë vjet. Vetëm 5.6% e kredive kishin afat më të gjatë se dhjetë vjet. Për projektet energjetike, të cilat zakonisht kërkojnë investime të mëdha fillestare dhe periudha më të gjata kthimi, kjo strukturë mund të kufizojë përdorimin e kredisë së zakonshme bankare për financimin e projekteve të mëdha.
Të dhënat më të fundit të BQK-së tregojnë ndërkohë se aktiviteti kreditues në sistemin bankar vazhdon të zgjerohet. Në fund të qershorit, stoku i kredive të bankave komerciale kishte arritur në 7.18 miliardë euro, 12.5% më shumë se një vit më parë. Kreditë për korporatat jofinanciare kishin arritur në rreth 4.06 miliardë euro, me rritje vjetore prej 9.6%.
BQK ka publikuar tashmë edhe seritë kohore për gushtin 2026, përfshirë të dhënat për kreditë e reja dhe kreditë sipas sektorëve ekonomikë. Megjithatë, ndarja sipas sektorëve në këtë seri paraqet stokun e kredive dhe nuk është drejtpërdrejt e krahasueshme me analizën mujore të Bankës së Shqipërisë për kreditë e reja sipas aktivitetit ekonomik, përcjell Energy Monitor.
Për sektorin energjetik, ndërkohë, financimi bankar nuk është burimi i vetëm. Kompanitë dhe projektet në Kosovë po mbështeten gjithnjë e më shumë edhe në linja të dedikuara nga institucionet financiare ndërkombëtare, fondet garantuese dhe instrumentet për investime të gjelbra. Në gusht, Fondi Kosovar për Garanci Kreditore dhe ProCredit Bank nënshkruan marrëveshje për instrumentin “Green Deposit”, i cili synon financimin e investimeve në efiçiencë të energjisë, burime të ripërtëritshme dhe teknologji të tjera të gjelbra.
Të dhënat tregojnë kështu një hendek mes nevojës së pritshme për kapital për tranzicionin energjetik dhe rolit që aktualisht ka kreditimi bankar tradicional në financimin e këtij sektori. Ndërsa kredia për bizneset në përgjithësi po rritet, energjia mbetet një pjesë e vogël e portofolit të bankave, duke e bërë të rëndësishëm përdorimin e instrumenteve të specializuara financiare për investimet e reja në sektor.
