Komisioni Evropian i ka rikujtuar Serbisë se, si vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, pritet që politika e saj energjetike dhe e jashtme të përafrohet me politikat e BE-së, një ditë pas bisedës telefonike mes presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe presidentit rus Vladimir Putin.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier, tha për Radion Evropa e Lirë se Serbia duhet të jetë një partnere e besueshme dhe të ndjekë të njëjtin drejtim strategjik me BE-në, përfshirë edhe zbatimin e sanksioneve ndaj Rusisë.
Mesazhi i Brukselit vjen në një moment kur Serbia vazhdon të mbështetet në masë të madhe te furnizimet ruse me energji. Pas bisedës me Putinin më 26 shtator, Vuçiq tha se pret që marrëveshja për furnizimin me gaz rus të zgjatet, ndërsa marrëveshja aktuale skadon më 30 shtator.
Serbia nuk ka siguruar një kontratë afatgjatë për gazin rus që nga skadimi i marrëveshjes së mëparshme trevjeçare në vitin 2025. Që atëherë, furnizimi është rregulluar përmes marrëveshjeve afatshkurtra. Sipas të dhënave të publikuara së fundmi, më shumë se 80 për qind e gazit që konsumon Serbia vjen nga Rusia, përcjell Energy Monitor.
Brukseli ka kërkuar vazhdimisht që Serbia të diversifikojë burimet dhe rrugët e furnizimit me gaz, ndërsa në nivel të BE-së po shtohen masat për uljen dhe përfundimin e varësisë nga energjia ruse. BE-ja ka miratuar gjithashtu kuadrin për largimin gradual nga importet ruse të gazit dhe po zhvillon alternativa për furnizim.
Politika energjetike është veçanërisht e rëndësishme për Serbinë, pasi infrastruktura e saj e gazit dhe furnizimet aktuale janë të lidhura ngushtë me sistemin rus. Beogradi ndërkohë ka nisur të zhvillojë alternativa, përfshirë lidhje të reja rajonale dhe mundësi për furnizim nga burime të tjera.
Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet energjetike me Rusinë janë të lidhura edhe me situatën rreth Industrisë së Naftës së Serbisë (NIS), e cila është në pronësi shumicë të kompanive ruse dhe përballet me sanksione amerikane. Negociatat për shitjen e aksioneve ruse te kompania hungareze MOL vazhdojnë.
Komisioni Evropian ka theksuar se përputhja e Serbisë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së mbetet dukshëm më e ulët se te vendet e tjera kandidate në Ballkanin Perëndimor. Mercier tha se Beogradi duhet të intensifikojë përpjekjet për një nivel më të qëndrueshëm të harmonizimit, përfshirë sanksionet ndaj Rusisë.
Për BE-në, çështja nuk lidhet vetëm me politikën e jashtme. Diversifikimi i furnizimit me energji dhe reduktimi i varësisë nga Rusia janë pjesë e strategjisë së bllokut për sigurinë energjetike. Në këtë kuadër, Brukseli po mbështet edhe vendet e Ballkanit Perëndimor në zhvillimin e lidhjeve të reja energjetike dhe burimeve alternative të furnizimit, njofton Energy Monitor.
Biseda Vuçiq-Putin dhe mesazhi i Komisionit Evropian vijnë kështu në një periudhë kur Serbia duhet të menaxhojë njëkohësisht varësinë nga furnizimet ruse, procesin e diversifikimit të energjisë dhe detyrimet që rrjedhin nga statusi i saj si vend kandidat për anëtarësim në BE.
