Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) dhe qeveria e Bullgarisë kanë nënshkruar një memorandum mirëkuptimi për përgatitjen e projekteve të reja në infrastrukturën kritike, përfshirë energjinë, ndërsa vendi po përshpejton investimet në energjinë e ripërtëritshme dhe sistemet e ruajtjes së energjisë.
Marrëveshja krijon bazën për një mekanizëm të ri për përgatitjen e projekteve për partneritete publiko-private (PPP) dhe koncesione. Qëllimi është të mobilizohet kapitali privat dhe të përshpejtohet modernizimi i infrastrukturës në sektorë si transporti dhe ndërlidhja, energjia, infrastruktura e ujitjes dhe zonat industriale, njofton Energy Monitor.
Sipas BERZH-it, bashkëpunimi me Bullgarinë do të ndihmojë në përgatitjen dhe strukturimin e projekteve, duke përfshirë studimet paraprake, vlerësimin e fizibilitetit, ndarjen e rreziqeve dhe përgatitjen e projekteve për zbatim. Qeveria bullgare synon që përmes këtij mekanizmi të kombinojë fondet publike dhe ato të Bashkimit Evropian me kapitalin privat për projekte strategjike.
Energjia është një prej fushave kryesore të marrëveshjes, në një kohë kur Bullgaria po përjeton një zgjerim të shpejtë të kapaciteteve të energjisë diellore dhe baterive.
Që nga viti 2023, BERZH ka bashkëpunuar me Ministrinë e Energjisë të Bullgarisë për hartimin dhe zbatimin e skemave të financimit, ankandeve konkurruese dhe verifikimit teknik të projekteve të mbështetura përmes Planit të Rimëkëmbjes dhe Reziliencës.
Gati 1 miliard euro nga fondet e këtij plani kanë ndihmuar në mobilizimin e disa miliardë eurove të investimeve private, duke mbështetur zhvillimin e rreth 3 GW kapaciteteve të reja fotovoltaike dhe 15 GWh kapaciteteve të ruajtjes së energjisë me bateri (BESS), njofton Energy Monitor.
Këto investime kanë ndryshuar me shpejtësi strukturën e sistemit energjetik bullgar. Bateritë po përdoren për të ruajtur energjinë në periudhat kur prodhimi diellor është i lartë dhe për ta kthyer atë në rrjet kur kërkesa rritet, duke ndihmuar në menaxhimin e luhatjeve të prodhimit nga burimet e ripërtëritshme.
BERZH tha se po diskuton me qeverinë dhe kompanitë edhe projekte të tjera të mëdha të ruajtjes së energjisë. Investimet e reja në BESS pritet të rrisin qëndrueshmërinë e rrjetit, të ulin kufizimet për prodhuesit e energjisë së ripërtëritshme dhe të mundësojnë integrimin e më shumë kapaciteteve të reja në sistem.
Sipas të dhënave të BERZH-it, deri në mesin e vitit 2026 Bullgaria kishte rreth 3.3 GW fuqi të instaluar nga bateritë dhe rreth 8.6 GWh kapacitet magazinimi. Pjesa më e madhe e këtyre sistemeve janë të lidhura drejtpërdrejt me rrjetin elektrik, duke e vendosur Bullgarinë ndër vendet evropiane me zhvillimin më të shpejtë të magazinimit të energjisë në raport me madhësinë e sistemit të saj.
Një prej projekteve të fundit të mëdha të lidhura me këtë zhvillim është centrali fotovoltaik 242 MWp i Renalfa IPP dhe Eurowind Energy në Tenevo, në Bullgarinë juglindore, i shoqëruar me një sistem baterish prej 311 MW. Zyrtarët e BERZH-it morën pjesë në vënien në punë të projektit gjatë vizitës së fundit në vend.
Zgjerimi i baterive po merr rëndësi edhe për shkak të rritjes së shpejtë të prodhimit diellor. Në periudhat me prodhim të lartë nga fotovoltaikët, bateritë mund të shmangin kufizimet e prodhimit dhe ta zhvendosin energjinë drejt orëve kur kërkesa është më e madhe. Kjo e rrit fleksibilitetin e sistemit dhe mund të ndihmojë në uljen e nevojës për prodhim nga lëndët djegëse fosile.
Përveç energjisë, marrëveshja e re me qeverinë bullgare mbulon edhe transportin dhe ndërlidhjen, infrastrukturën e ujitjes dhe zonat industriale. Mekanizmi i ri pritet të ndihmojë në përgatitjen e projekteve që mund të financohen përmes partneriteteve publiko-private dhe koncesioneve.
Qeveria bullgare e sheh mekanizmin si një mënyrë për të tërhequr më shumë kapital privat në infrastrukturë, ndërsa BERZH synon të ndihmojë në strukturimin e projekteve dhe në kombinimin e financimit privat me fondet evropiane.
Banka ka investuar deri tani rreth 5.3 miliardë euro në Bullgari përmes 330 projekteve, me fokus në zhvillimin e sektorit privat, konkurrueshmërinë, infrastrukturën e qëndrueshme dhe tranzicionin drejt një ekonomie më të gjelbër.
