Qeveria e Shqipërisë ka miratuar ndryshime në mënyrën e llogaritjes dhe shpërndarjes së kostove të disbalancave në tregun e energjisë elektrike, duke prekur drejtpërdrejt prodhuesit e energjisë nga burime të ripërtëritshme.
Vendimi i ri synon të qartësojë mënyrën se si ndahen kostot që krijohen kur prodhimi real i energjisë dallon nga sasitë e parashikuara dhe të deklaruara nga prodhuesit. Këto devijime, të njohura si disbalanca, kanë marrë rëndësi gjithnjë e më të madhe me rritjen e prodhimit nga centralet diellore dhe ato me erë, të cilat varen nga kushtet atmosferike dhe karakterizohen nga variabilitet më i lartë.
Sipas ndryshimeve të miratuara, për prodhuesit që përfitojnë nga skemat mbështetëse dhe që janë pjesë e grupeve të balancimit, kostot e disbalancave do të shpërndahen sipas një formule të re që merr parasysh më saktë kontributin e secilit pjesëmarrës në devijimin total të grupit.
Ky mekanizëm synon të sigurojë një shpërndarje më të drejtë të kostove, duke shmangur situatat kur pjesëmarrësit me devijime më të vogla mbajnë barrë disproporcionale ndaj atyre që shkaktojnë disbalanca më të mëdha.
Ndryshimet vijnë në një moment kur Shqipëria po përjeton një zgjerim të shpejtë të kapaciteteve të energjisë së ripërtëritshme, veçanërisht në sektorin fotovoltaik. Vetëm në vitet 2026 dhe 2027 pritet të hyjnë në operim qindra megavat kapacitete të reja, çka e bën edhe më të rëndësishëm forcimin e mekanizmave të balancimit të sistemit.
Ekspertët e sektorit vlerësojnë se formula e re do të nxisë prodhuesit të përmirësojnë parashikimet e prodhimit dhe të investojnë në teknologji që rrisin saktësinë e planifikimit, si sistemet e avancuara të monitorimit meteorologjik dhe platformat digjitale të menaxhimit të prodhimit.
Njëkohësisht, ndryshimet pritet të rrisin përgjegjësinë e secilit operator për ndikimin që ka në sistem, duke kontribuar në funksionimin më efikas të tregut dhe në uljen e kostove të përgjithshme të balancimit.
Shqipëria ka intensifikuar vitet e fundit reformat për liberalizimin e tregut të energjisë dhe përafrimin me rregullat e Bashkimit Evropian. Përmirësimi i mekanizmave të balancimit konsiderohet një hap i rëndësishëm për integrimin e mëtejshëm të energjisë së ripërtëritshme dhe për rritjen e besueshmërisë së sistemit elektroenergjetik.
