Ndotja e ajrit lidhet me miliona vdekje në mbarë botën çdo vit dhe shkakton një barrë të madhe ekonomike, ndërsa disa qytete evropiane kanë nisur të zbatojnë masa për reduktimin e ndotjes dhe pasojave të saj në shëndet.
Sipas të dhënave të publikuara nga iniciativa globale Breathe Cities, ndotja e ajrit shkaktoi rreth 8 milionë vdekje në botë gjatë vitit 2023. Kostoja e ndikimit të saj në shëndet vlerësohet në rreth 7.12 trilionë euro në vit, që përbën afërsisht 6 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto global.
Sipas Dr. María Neira, ish-drejtoreshë e Departamentit për Mjedisin, Ndryshimet Klimatike dhe Shëndetin në Organizatën Botërore të Shëndetësisë, ndotja e ajrit mund të prekë organe të ndryshme të trupit, përfshirë trurin. Ajo e lidh ekspozimin ndaj grimcave ndotëse edhe me rënien e funksioneve njohëse dhe sëmundje si Parkinsoni, Alzheimeri dhe demenca.
Londra raporton ulje të vdekjeve të lidhura me ndotjen
Ndikimi i ajrit të ndotur është vërejtur edhe te personat që merren me sport. Vrapuesja olimpike Paula Radcliffe, e cila është diagnostikuar me astmë të shkaktuar nga ushtrimet që në moshën 14-vjeçare, ka treguar se gjatë vrapimit në Pekin ka përjetuar dhimbje koke, të përziera dhe probleme me shikimin. Sipas saj, ndotja e ajrit mund të ndikojë edhe në zhvillimin e trurit të fëmijëve dhe në performancën e tyre në shkollë.
Londra është një nga qytetet që ka zbatuar masa për kufizimin e ndotjes nga transporti. Sipas një studimi të pavarur nga Imperial College London, qyteti ka regjistruar një ulje prej rreth 40 për qind të vdekjeve të lidhura me ajrin toksik që nga vendosja e zonës me emetime shumë të ulëta, e njohur si ULEZ, së bashku me masa të tjera për ajër më të pastër.
Sofia përballet me ndotjen nga trafiku dhe ngrohja
Në Sofje të Bullgarisë, dy prej burimeve kryesore të ndotjes janë trafiku dhe ngrohja me dru. Dr. Kostadin Kostadinov nga Universiteti Mjekësor i Plovdivit thotë se qyteti është renditur ndër zonat me numrin më të lartë të vdekjeve që i atribuohen ndotjes së ajrit.
Pas një padie kolektive të ngritur nga organizata mjedisore dhe banorë, Sofja ka vendosur një zonë me emetime të ulëta, e cila kufizon qarkullimin e automjeteve dhe synon përmirësimin e sistemeve të ngrohjes.
Sipas këshilltarit për cilësinë e ajrit në Komunën e Sofjes, Ivaylo Hlebarov, tashmë ka të dhëna që tregojnë për ulje të ndotjes pas zbatimit të masave. Megjithatë, zona funksionon vetëm për tre muaj të vitit. Hlebarov argumenton se masa duhet të zbatohet gjatë gjithë vitit, pasi ndotja nga dioksidi i azotit e shkaktuar nga trafiku nuk ndryshon ndjeshëm sipas stinëve.
Në Bullgari, sëmundjet kardiovaskulare, goditjet në tru dhe kanceri janë ndër problemet kryesore shëndetësore, ndërsa ekspertët i lidhin këto gjendje edhe me ekspozimin ndaj ndotjes së ajrit.
Ndotja e ajrit, problem i shëndetit publik
Iniciativa Breathe Cities aktualisht punon me 16 qytete në mbarë botën për zgjerimin e qasjes në të dhënat mbi cilësinë e ajrit dhe mbështetjen e politikave që synojnë reduktimin e ndotjes.
Ekspertët e cituar në raport theksojnë se përballja me ndotjen e ajrit nuk varet vetëm nga teknologjia, por edhe nga vendimmarrja dhe zbatimi i politikave për transport më të pastër, energji të rinovueshme dhe mënyra më të qëndrueshme të lëvizjes.
Ndërkohë, ndryshimet klimatike pritet ta bëjnë edhe më të vështirë adresimin e problemit të ndotjes së ajrit.
