Çmimet e energjisë elektrike në Evropën Juglindore ranë për dorëzimin më 30 shtator, në një ditë kur prodhimi i parashikuar nga era dhe dielli u rrit, ndërsa kërkesa për energji ra. Lëvizja e çmimeve në tregjet rajonale është me rëndësi edhe për Kosovën, për shkak të integrimit të saj në tregun rajonal dhe funksionimit të tregut të përbashkët Shqipëri–Kosovë përmes ALPEX.
Në Kosovë, çmimi mesatar i energjisë në tregun e ditës në vijim për 30 shtator ishte 122.74 euro për MWh. Të dhënat e tregut tregojnë se edhe çmimi në Kosovë ra ndjeshëm atë ditë, në një kohë kur tregjet e rajonit po përjetonin të njëjtin presion në rënie.
Në tregjet e Evropës Juglindore, prodhimi i parashikuar nga era u rrit me 1,519 MW, në 6,206 MW, ndërsa prodhimi nga dielli u rrit me 939 MW, në 5,904 MW, përcjell Energy monitor.
Në total, prodhimi i parashikuar nga era dhe dielli arriti në 12,110 MW, që përbënte rreth 42 për qind të konsumit të parashikuar në rajon.
Në të njëjtën kohë, kërkesa e parashikuar për energji ra me 353 MW, në 29,112 MW. Si rezultat, nevoja e parashikuar për importe neto në rajon ra nga 725 MW në vetëm 88 MW.
Rënia e çmimeve u reflektua në disa prej tregjeve kryesore të rajonit. Në Hungari, çmimi i energjisë për ditën në vijim ra me 24.50 euro, në 145.63 euro/MWh, ndërsa në Rumani u ul me 25.60 euro, në 144.31 euro/MWh. Në Bullgari, rënia ishte edhe më e madhe, me 28 euro, duke e çuar çmimin në 133.80 euro/MWh.
Në Serbi, çmimi në SEEPEX ra me 7.10 euro, në 102.94 euro/MWh. Në Maqedoninë e Veriut, tregu MEMO regjistroi rënie prej 24.10 eurosh, në 108.08 euro/MWh, ndërsa në Greqi çmimi ra me 12.40 euro, në 109.57 euro/MWh. Në Mal të Zi, çmimi zbriti me 15 euro, në 115.92 euro/MWh.
Në Shqipëri, çmimi në ALPEX ra me 1.10 euro, në 146.47 euro/MWh.
Në Itali, e cila vazhdon të ketë çmime dukshëm më të larta se pjesa më e madhe e tregjeve të Evropës Juglindore, çmimi ra me 1.10 euro, në 201.96 euro/MWh.
Lëvizjet e 30 shtatorit tregojnë ndikimin që mund të ketë një rritje e shpejtë e prodhimit nga burimet e ripërtëritshme në tregun e energjisë. Kur prodhimi nga era dhe dielli rritet në të njëjtën kohë me rënien e kërkesës, zvogëlohet nevoja për energji të importuar dhe krijohet presion në rënie mbi çmimet.
Ky zhvillim është veçanërisht i rëndësishëm për Kosovën, pasi tregu i saj i energjisë është gjithnjë e më i lidhur me tregjet rajonale. ALPEX funksionon si treg i përbashkët për zonat e ofertimit të Kosovës dhe Shqipërisë, ndërsa aktiviteti në bursë është rritur ndjeshëm gjatë vitit 2026.
Në tetë muajt e parë të vitit, në tregjet e ALPEX u tregtuan 1,665 GWh energji elektrike, rreth 63 për qind më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Vetëm në gusht, vëllimi i tregtimit në tregun për ditën në vijim arriti në 244.6 GWh, rreth 40 për qind më shumë se një vit më parë.
Rritja e aktivitetit të tregut po shoqërohet edhe me ndryshime në mënyrën e tregtimit. ALPEX ka nisur bashkëpunimin me Nord Pool për platformat e reja të tregtimit dhe klerimit, ndërsa tregu po përgatitet për kalimin në intervale 15-minutëshe si në tregun për ditën në vijim, ashtu edhe në tregun brenda ditës, raporton Energy monitor.
Ky ndryshim është i rëndësishëm sidomos për një sistem energjetik ku prodhimi nga era dhe dielli po rritet. Ndryshe nga termocentralet konvencionale, prodhimi nga këto burime varet drejtpërdrejt nga kushtet e motit dhe mund të ndryshojë ndjeshëm brenda një dite. Tregjet me intervale më të shkurtra u japin prodhuesve dhe tregtarëve më shumë mundësi për t’i përshtatur pozicionet e tyre me prodhimin dhe konsumin real.
Për Kosovën, kjo do të bëhet gjithnjë e më e rëndësishme me shtimin e kapaciteteve të reja nga energjia diellore dhe e erës. Në një sistem me më shumë prodhim të ndryshueshëm, rëndësi nuk ka vetëm sa energji prodhohet, por edhe sa mirë mund të tregtohet, transportohet dhe balancohet ajo.
Rënia e çmimeve më 30 shtator është një shembull i këtij dinamizmi. Rritja e parashikuar e prodhimit nga era dhe dielli, e kombinuar me kërkesë më të ulët, uli nevojën për importe dhe solli çmime më të ulëta në një pjesë të madhe të tregjeve rajonale.
Për Kosovën, zhvillime të tilla tregojnë rëndësinë e integrimit të mëtejshëm të tregut, rritjes së kapaciteteve ndërkufitare dhe zhvillimit të mekanizmave që mundësojnë balancimin e një sistemi energjetik me pjesëmarrje gjithnjë e më të madhe të burimeve të ripërtëritshme.
Aktiviteti në ALPEX është tashmë në rritje, ndërsa tregu po afrohet me mekanizmat evropianë të tregtimit. Në tremujorin e dytë të vitit 2026, ALPEX regjistroi rritje prej 52 për qind të vëllimit të tregtimit, më e larta ndër bursat e energjisë në Ballkanin Perëndimor.
Kjo do të thotë se lëvizjet e çmimeve në tregjet e Evropës Juglindore nuk janë thjesht një tregues për vendet fqinje. Për Kosovën, ato janë pjesë e një tregu gjithnjë e më të integruar, ku prodhimi nga burimet e ripërtëritshme, kërkesa, kapacitetet ndërkufitare dhe mundësitë e tregtimit ndikojnë gjithnjë e më shumë njëra-tjetrën.
