Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) ka hapur konsultimin publik për ndryshimin e rregullës që përcakton mënyrën se si familjet dhe bizneset në Kosovë prodhojnë energji elektrike për nevojat e tyre dhe kompensohen për energjinë e tepërt që e dërgojnë në rrjet.
Koncept-dokumenti, i publikuar më 23 tetor, parasheh ndryshime në mënyrën e vlerësimit të energjisë së injektuar në rrjet, periudhën e shfrytëzimit të kredive në faturat e energjisë, tarifat e rrjetit dhe trajtimin e baterive.
Dokumenti është përgatitur nga ZRRE-ja dhe konsulentët e saj, me financim nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), në funksion të përafrimit të rregullave me Ligjin për Promovimin e Përdorimit të Burimeve të Ripërtëritshme të Energjisë, të miratuar në vitin 2024, njofton Energy Monitor.
Ndryshimet janë ende në fazën e propozimeve dhe nuk përbëjnë rregullore të miratuar. Pas konsultimit për koncept-dokumentin, ZRRE-ja parasheh edhe një fazë të dytë konsultimi për draftin e rregullës së amendamentuar.
Kompensimi i tepricës me çmimet e ALPEX-it
Një nga ndryshimet kryesore të propozuara lidhet me vlerën e energjisë elektrike që prosumatorët e dërgojnë në rrjet. Sipas rregullës aktuale, kjo energji vlerësohet përmes koeficientëve të aplikuar mbi komponentin e energjisë në tarifë. Koncept-dokumenti propozon që kompensimi të llogaritet sipas çmimit orar të tregut për ditën në vijim në bursën shqiptare të energjisë ALPEX, për orën kur energjia është injektuar në rrjet.
Kjo do të thotë se vlera e energjisë së tepërt nuk do të ishte e njëjtë gjatë gjithë ditës, por do të ndryshonte sipas çmimeve të tregut. ZRRE-ja e arsyeton këtë qasje me nevojën që kompensimi të pasqyrojë më mirë vlerën e energjisë në treg, veçanërisht në kushtet kur prodhimi nga panelet diellore përqendrohet në orët e ditës dhe mund të ushtrojë presion në rënie mbi çmimet, njofton Energy Monitor.
Dokumenti shqyrton edhe mundësinë e një qasjeje të diferencuar, me çmime më të parashikueshme për familjet dhe konsumatorët e vegjël, ndërsa konsumatorët e tjerë do të kompensoheshin sipas çmimeve të tregut. Megjithatë, koncept-dokumenti nuk e paraqet këtë çështje si vendim përfundimtar.
Kreditë do të vlejnë për një vit
Një tjetër ndryshim i propozuar është zgjatja e periudhës së shfrytëzimit të kredive monetare nga gjashtë muaj në një vit kalendarik. Sipas rregullës aktuale, kreditë e pashfrytëzuara rivendosen në zero më 1 janar dhe 1 korrik. Modeli i propozuar do t’u mundësonte prosumatorëve t’i shfrytëzonin kreditë deri më 31 dhjetor, pas së cilës çdo vlerë e mbetur do të skadonte, njofton Energy Monitor.
Kjo mund të jetë me rëndësi për familjet dhe bizneset që prodhojnë më shumë energji gjatë pranverës dhe verës, por kanë konsum më të lartë gjatë muajve të dimrit.
ZRRE-ja propozon gjithashtu një tarifë të rrjetit të bazuar në kapacitetin e instaluar të inverterit, të matur në kilovatë të rrymës alternative (kW AC). Sipas dokumentit, kjo do të shërbente si masë kalimtare për mbulimin e kostove të rrjetit deri në një reformë më të gjerë të tarifave.
Pragjet mbeten, parashihen procedura më të thjeshta dhe rregulla për bateritë
Koncept-dokumenti propozon që pragjet aktuale të kapacitetit për pjesëmarrje në skemën e faturimit neto të mbeten të pandryshuara: 7 kW për familjet e lidhura në tension të ulët, 15 kW për kategori të caktuara të konsumatorëve jofamiljarë në tension të ulët, 100 kW për konsumatorët jofamiljarë në tension të ulët që faturohen për energjinë aktive dhe 200 kW për konsumatorët e lidhur në tension të mesëm ose në nivelin e transmetimit.
Dokumenti propozon veçmas procedura të thjeshtuara për instalimet deri në 50 kW. Ky prag lidhet me procedurën e njoftimit dhe kyçjes, dhe jo me kufirin maksimal të kapacitetit që mund të instalohet në çdo rrethanë.
Rregullat e reja pritet të trajtojnë më qartë edhe bateritë për ruajtjen e energjisë. Propozimi parasheh që bateritë në sistemet e vetëkonsumit të konfigurohen në mënyrë që të mbushen nga prodhimi i ripërtëritshëm i vetë konsumatorit, ndërsa mbushja nga rrjeti publik të parandalohet teknikisht në konfigurimin e paraparë nga skema.
Për konsumatorët që tashmë janë autorizuar sipas rregullës ekzistuese, koncept-dokumenti propozon vazhdimin e kushteve të vjetra të kompensimit dhe kreditimit për pjesën e mbetur të periudhës së tyre 12-vjeçare. Kalimi në skemën e re do të mund të bëhej vullnetarisht, ndërsa kapacitetet e reja të shtuara pas hyrjes në fuqi të rregullës së ndryshuar do t’i nënshtroheshin kushteve të reja.
Rregullimi i vetëkonsumit ka marrë rëndësi në Kosovë me rritjen e instalimeve fotovoltaike te familjet dhe bizneset. Sipas të dhënave të publikuara më herët nga ZRRE-ja, kapaciteti i autorizuar për vetëkonsum kishte arritur në rreth 40 megavatë deri në korrik 2026.
Në njoftimin e publikuar më 23 tetor, ZRRE-ja fton palët e interesit që komentet t’i dërgojnë deri më 6 nëntor 2026, në orën 16:00, në adresën info@ero-ks.org.
