Komisioni Evropian ka kritikuar Turqinë për pengimin e aktiviteteve kërkimore në kuadër të projektit të interkonektorit elektrik Great Sea Interconnector, që synon të lidhë rrjetet e energjisë elektrike të Qipros, Greqisë dhe Izraelit. Çështja është përfshirë në Raportin e Komisionit Evropian për Turqinë për vitin 2026, i publikuar më 4 nëntor, i cili evidenton gjithashtu mosmarrëveshjet mes Ankarasë dhe Nikozisë për shfrytëzimin e burimeve të gazit natyror në Mesdheun Lindor.
Sipas raportit, Turqia ka vazhduar të pengojë aktivitetet e hulumtimit në zonat detare ku planifikohet zhvillimi i projektit Great Sea Interconnector, një projekt me interes të përbashkët për Bashkimin Evropian. Ky interkonektor synon t’i japë fund izolimit energjetik të Qipros dhe të mundësojë lidhjen e saj me rrjetet elektrike të vendeve të tjera.
Komisioni ka përmendur gjithashtu se statusi i operatorit turk të transmetimit të energjisë elektrike TEİAŞ si vëzhgues në Rrjetin Evropian të Operatorëve të Sistemeve të Transmetimit të Energjisë Elektrike (ENTSO-E) nuk është vazhduar në qershor të vitit 2026.
Një tjetër çështje e evidentuar në raport është memorandumi i mirëkuptimit që Turqia dhe administrata turko-qipriote nënshkruan në korrik të këtij viti për ndërtimin e një gazsjellësi nënujor. Projekti synon të krijojë një lidhje për transportimin e gazit natyror mes pjesës veriore të Qipros dhe Turqisë, por është kundërshtuar nga Republika e Qipros, e cila nuk ka dhënë pëlqimin për këtë marrëveshje.
Raporti i Komisionit Evropian përmend edhe planet e Ankarasë për krijimin e një rrjeti ndërkufitar të energjisë elektrike me pjesën veriore të ishullit, në territoret ku Republika e Qipros nuk ushtron kontroll efektiv.
Përplasjet lidhen me mosmarrëveshjet më të gjera rreth të drejtave detare dhe shfrytëzimit të burimeve natyrore në Mesdheun Lindor. Qiproja pretendon të drejta sovrane mbi burimet energjetike në zonën e saj ekonomike ekskluzive, ndërsa Turqia kundërshton disa prej përcaktimeve detare dhe marrëveshjeve të arritura nga Republika e Qipros.
Megjithatë, Komisioni Evropian ka vënë në dukje se Turqia nuk ka kryer shpime të paautorizuara në Mesdheun Lindor që nga fillimi i vitit 2021.
Ankaraja ka reaguar ndaj raportit të ri të Komisionit Evropian, duke e cilësuar atë si të njëanshëm dhe duke kundërshtuar vlerësimet për çështjet politike, gjyqësore dhe marrëdhëniet me vendet anëtare të BE-së. Ministria e Jashtme turke ka paralajmëruar gjithashtu dorëzimin e një note proteste ndaj Brukselit.
Përtej mosmarrëveshjeve politike, Turqia mbetet një partner i rëndësishëm energjetik për Bashkimin Evropian. Ajo shërben si vend tranzit për furnizimin me naftë dhe gaz nga rajone të tjera, ndërsa rreth 10 për qind e importeve të gazit të BE-së hyjnë në tregun evropian përmes kufijve tokësorë me Turqinë.
