Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka bërë të ditur se Kosova po përgatitet për sezonin dimëror 2026/2027 përmes një task-force ndërinstitucionale, ndërsa ka pranuar se mungesa e bllokut B1 të Termocentralit Kosova B vazhdon të kufizojë kapacitetet vendore të prodhimit të energjisë elektrike.
Duke raportuar në Kuvendin e Kosovës, Rizvanolli tha se KEK-u aktualisht është duke operuar me tri njësi gjeneruese: A3 dhe A4 të Kosovës A dhe B2 të Kosovës B. Sipas saj, A5 do të rikthehet në operim në fillim të nëntorit.
Ministrja theksoi se gjatë këtij viti KEK-u ka arritur të operojë me tri njësi të Kosovës A njëkohësisht për 72 ditë. Për krahasim, sipas saj, gjatë dy dekadave të fundit kjo ka ndodhur për gjithsej 199 ditë, përcjell Energy Monitor.
Ndërkohë, blloku B1 i Kosovës B është jashtë operimit që nga prilli i këtij viti, për shkak të punimeve për instalimin e elektrofiltrave dhe sistemit për reduktimin e oksideve të azotit (DeNOx).
Rizvanolli tha se projekti synon të ulë deri në 18 herë emetimet e pluhurit dhe deri në tri herë oksidet e azotit nga termocentrali, duke përmirësuar performancën e tij mjedisore dhe duke zvogëluar ndotjen që prek Prishtinën, Obiliqin dhe Fushë Kosovën.
Projekti financohet dhe kontraktohet nga Bashkimi Evropian që nga viti 2019. Sipas ministres, afati kontraktual për përfundimin e punimeve ishte 25 nëntori 2026, por zbatimi është përcjellë me vonesa të vazhdueshme nga kontraktori.
Ajo tha se Ministria e Ekonomisë dhe KEK-u i kanë adresuar vazhdimisht shqetësimet te Bashkimi Evropian dhe kompania mbikëqyrëse, duke kërkuar përshpejtimin e punimeve dhe kthimin sa më të shpejtë të njësisë në operim.
Për përgatitjet e dimrit, ministrja bëri të ditur se ka themeluar një task-forcë ndërinstitucionale të udhëhequr nga Ministria e Ekonomisë, ku përfshihen ZRRE-ja, KEK-u, KOSTT-i, KEDS-i, KESCO-ja, Ministria e Financave dhe Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, përcjell Energy Monitor.
Task-forca do të monitorojë sigurinë e furnizimit, do të koordinojë përditësimin e bilancit energjetik për dimër dhe do të përgatisë një plan veprimi me masa, përgjegjësi dhe afate konkrete. Sipas Rizvanollit, raportimi në Ministri do të bëhet çdo javë, ndërsa në rast të identifikimit të rrezikut për furnizim do të ketë njoftim të menjëhershëm.
Ministrja theksoi se përgatitjet po zhvillohen në një kontekst të vështirë ndërkombëtar, ku rritja e kërkesës për energji elektrike dhe zhvillimet e lidhura me luftën në Iran kanë shtuar presionin mbi tregjet dhe kostot e furnizimit.
Sipas të dhënave që ajo prezantoi në Kuvend, në shtator 2026 çmimi mesatar i energjisë në tregun e ditës në avancë ishte rreth 75 për qind më i lartë se në shtatorin e vitit të kaluar në bursën hungareze HUPX, ndërsa në ALPEX, për zonën e Kosovës, rritja ishte rreth 50 për qind.
Rizvanolli sqaroi gjithashtu ndarjen e përgjegjësive në sektor, duke thënë se Ministria e Ekonomisë harton politikat dhe udhëheq zbatimin e Strategjisë së Energjisë, ndërsa sigurimi dhe kontraktimi i energjisë për konsumatorët është përgjegjësi e furnizuesve të licencuar. Për konsumatorët e shërbimit universal, këtë detyrim e ka KESCO-ja.
Kritikat e opozitës për importet dhe menaxhimin e sektorit
Deklarimet e ministres vijnë në një kohë kur opozita ka shtuar kritikat për kostot e energjisë elektrike, varësinë nga importet dhe mungesën e kapaciteteve të reja prodhuese.
Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Janina Ymeri, ka ngritur shqetësime për shpenzimet e energjisë dhe transparencën e të dhënave të tregtisë. Ajo ka deklaruar se vetëm gjatë shtatorit kostoja e energjisë elektrike arriti në 27,6 milionë euro, ndërsa ka paralajmëruar se importet mund të arrijnë në gjysmë miliard euro brenda dy vjetësh, bazuar në trendin e deritanishëm.
Edhe deputetja Hykmete Bajrami ka kritikuar shpenzimet për importin e energjisë. Sipas saj, Kosova ka paguar 1,03 miliard euro për importin e energjisë elektrike nga janari i vitit 2021 deri në shtator të vitit 2026. Bajrami ka krahasuar çmimin prej 29,6 eurosh për megavat-orë me të cilin, sipas saj, blihet energjia nga KEK-u, me çmimin deri në 450,93 euro për megavat-orë në tregun e importit.
Opozita ka kërkuar gjithashtu hetim të shpenzimeve për import dhe llogaridhënie për mënyrën e menaxhimit të sektorit energjetik, duke argumentuar se shumat e shpenzuara do të mund të orientoheshin drejt ndërtimit të kapaciteteve të reja vendore.
Përballë këtyre kritikave, sfida kryesore për institucionet mbetet sigurimi i furnizimit gjatë muajve të dimrit, në kushtet e kufizimeve të prodhimit vendor dhe ekspozimit ndaj çmimeve në tregjet rajonale.
Kthimi i B1 në operim pas përfundimit të punimeve, funksionimi i qëndrueshëm i njësive të tjera dhe transparenca mbi kontraktimin e importeve do të jenë ndër çështjet që do të përcaktojnë ecurinë e sezonit dimëror.
