Tregtimi i energjisë elektrike në bursat e Ballkanit Perëndimor u rrit gjatë tremujorit të dytë të vitit 2026, ndërsa shkëmbimet ndërmjet rajonit dhe Bashkimit Evropian ranë. ALPEX regjistroi rritjen më të madhe, me 52 për qind.
Sasia e energjisë elektrike e tregtuar në tregun Day-Ahead në katër bursat e energjisë të Ballkanit Perëndimor u rrit me rreth 19 për qind në tremujorin e dytë të vitit, nga 2.26 TWh në 2.70 TWh krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025.
Të dhënat janë publikuar në raportin “CBAM Quarterly Report – Q2 2026” të Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, i cili analizon zhvillimet e tregjeve të energjisë elektrike në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor dhe në vendet fqinje të Bashkimit Evropian, përcjell Energy Monitor.
Në mesin e katër bursave të analizuara, ALPEX, që mbulon tregjet e Shqipërisë dhe Kosovës, pati rritjen më të madhe të volumit të tregtuar, me 52 për qind.
Pas saj u rendit MEPX në Mal të Zi me rritje prej 49 për qind, MEMO në Maqedoninë e Veriut me 31 për qind dhe SEEPEX në Serbi me 7 për qind.
Më shumë tregtim në bursa, më pak shkëmbim me BE-në
Rritja e aktivitetit në bursat rajonale është veçanërisht interesante pasi ka ndodhur në drejtim të kundërt me tregtinë ndërmjet Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian.
Sipas raportit, shkëmbimet komerciale bruto të energjisë ndërmjet gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe vendeve të BE-së ranë me rreth 15 për qind në tremujorin e dytë, nga 8,828 GWh në 7,494 GWh.
Në tremujorin e parë, rënia kishte qenë rreth 23 për qind, ndërsa për gjashtëmujorin e parë shkëmbimet ishin rreth 19 për qind më të ulëta se në gjashtëmujorin e parë të vitit 2025.
Sekretariati vëren se kjo tregon një ndryshim interesant në strukturën e tregtisë: ndërsa lidhjet tregtare ndërkufitare me BE-në kanë humbur volum, likuiditeti në tregjet Day-Ahead brenda rajonit duket se është rritur.
Raporti thekson megjithatë se është ende herët për të përcaktuar nëse kjo është një tendencë afatgjatë. Në zhvillimet e tremujorit kanë ndikuar disa faktorë, përfshirë CBAM-in, kushtet hidrologjike, çmimet në tregjet përreth dhe pasiguritë rregullatore, njofton Energy Monitor.
Shqipëria dhe Kosova në të njëjtin treg
ALPEX është veçanërisht e rëndësishme për Kosovën dhe Shqipërinë, pasi të dy tregjet janë të integruara në bursën e përbashkët.
Raporti tregon se çmimi mesatar në tregun Day-Ahead gjatë tremujorit të dytë ishte 88.6 euro/MWh në Shqipëri dhe 89 euro/MWh në Kosovë.
Diferenca prej vetëm 0.4 euro/MWh tregon shkallën e lartë të konvergjencës së çmimeve mes dy zonave të tregut të ALPEX-it. Sekretariati e lidh këtë me tregun e përbashkët të çiftuar Shqipëri–Kosovë.
Në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, çmimi mesatar ishte 91.6 euro/MWh në Maqedoninë e Veriut, 93.6 euro/MWh në Mal të Zi dhe 96.3 euro/MWh në Serbi.
Në tregjet fqinje të BE-së, çmimet ishin dukshëm më të larta: 120.9 euro/MWh në Itali dhe 109.2 euro/MWh në Hungari.
Për gjashtëmujorin e parë, Shqipëria kishte çmim mesatar prej 86.3 euro/MWh, ndërsa Italia 125.5 euro/MWh.
Diferenca Shqipëri–Greqi u ngushtua
Një tjetër zhvillim i rëndësishëm ishte ngushtimi i diferencës së çmimeve ndërmjet Shqipërisë dhe Greqisë.
Në tremujorin e dytë, diferenca mes dy tregjeve ishte vetëm 1.6 euro/MWh, krahasuar me 10.6 euro/MWh në tremujorin e parë.
Megjithatë, raporti paralajmëron se ky ngushtim nuk duhet interpretuar automatikisht si një rikthim i plotë i konvergjencës së tregjeve. Çmimet në tregjet e BE-së ranë ndjeshëm gjatë tremujorit të dytë, ndërsa çmimet në Ballkanin Perëndimor ndryshuan shumë më pak.
Në të njëjtën kohë, eksportet e energjisë elektrike nga Shqipëria drejt Greqisë u rritën me rreth 3 për qind krahasuar me tremujorin e dytë të vitit 2025, duke arritur rreth 196 GWh.
Sekretariati vëren se pozita e Shqipërisë është ndihmuar edhe nga fakti se vendi ka një faktor zero të emetimeve sipas vlerave standarde të CBAM-it, çka e mban energjinë hidroenergjetike më konkurruese në eksportet drejt BE-së.
Ballkani u kthye në importues të energjisë
Ndryshimi i kushteve hidrologjike ndikoi edhe në bilancin tregtar të rajonit.
Në tremujorin e parë të vitit, gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor kishin eksportuar rreth 1,247 GWh më shumë energji sesa kishin importuar, përcjell Energy Monitor.
Në tremujorin e dytë, situata u përmbys. Rajoni u kthye në një importues neto, me rreth 1,048 GWh më shumë importe sesa eksporte.
Sipas Sekretariatit, ky ndryshim ishte kryesisht i pritshëm pas prodhimit jashtëzakonisht të lartë hidroenergjetik në tremujorin e parë. Me normalizimin e kushteve hidrologjike, Ballkani Perëndimor u rikthye në pozicionin sezonal të importuesit neto.
Për gjashtëmujorin e parë, rajoni megjithatë mbeti me një bilanc të lehtë pozitiv, duke eksportuar rreth 199 GWh më shumë energji sesa importoi. Një vit më parë, në gjashtëmujorin e parë të 2025, rajoni kishte qenë importues neto me rreth 1,609 GWh.
CBAM krijon diferenca të mëdha në koston e energjisë
Raporti tregon gjithashtu se ndikimi financiar i CBAM ndryshon ndjeshëm ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Çmimi mesatar i certifikatës CBAM gjatë tremujorit të dytë ishte 75.28 euro për ton CO₂, pothuajse i njëjtë me 75.36 euro në tremujorin e parë.
Duke përdorur faktorët standardë të emetimeve, Sekretariati llogarit koston e lidhur me CBAM për çdo MWh të importuar në BE në:
- 86.4 euro/MWh për Bosnje dhe Hercegovinën;
- 78.4 euro/MWh për Serbinë;
- 74.1 euro/MWh për Kosovën;
- 73.7 euro/MWh për Malin e Zi;
- 66.8 euro/MWh për Maqedoninë e Veriut;
- 0 euro/MWh për Shqipërinë.
Këto dallime kanë rëndësi të drejtpërdrejtë për konkurrueshmërinë e eksporteve të energjisë elektrike drejt BE-së. Sipas raportit, faktorët e lartë të emetimeve krijojnë një kosto shtesë që mund të bëjë disa korridore eksporti më pak konkurruese.
Në rastin e Shqipërisë, faktori zero lidhet me strukturën kryesisht hidroenergjetike të prodhimit të energjisë elektrike.
Raporti: Ende herët për të ndarë efektin e CBAM-it
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë thekson se të dhënat e tremujorit të dytë janë ende vëzhgime paraprake dhe nuk mund të përdoren për të nxjerrë përfundime përfundimtare mbi ndikimin e CBAM-it.
CBAM hyri në periudhën përfundimtare të zbatimit më 1 janar 2026 dhe energjia elektrike është ndër produktet që preken nga mekanizmi. Por fillimi i CBAM-it përkoi me kushte jashtëzakonisht të favorshme hidrologjike në Ballkanin Perëndimor.
Për këtë arsye, sipas raportit, efektet e CBAM-it nuk mund të ndahen plotësisht nga ndikimi i prodhimit hidroenergjetik, ndryshimeve të çmimeve, prodhimit nga burimet e ripërtëritshme dhe kushteve të tregjeve evropiane.
Megjithatë, të dhënat e tremujorit të dytë tregojnë një zhvillim të qartë: tregtimi në bursat e energjisë të Ballkanit Perëndimor është rritur, ndërsa shkëmbimet komerciale me tregjet e BE-së kanë rënë.
ALPEX kryeson këtë rritje me 52 për qind, duke e bërë bursën shqiptaro-kosovare tregun me rritjen më të madhe të volumit të tregtuar ndër katër bursat e analizuara në rajon.
Raporti i Sekretariatit paralajmëron se nevojiten të dhëna nga tremujorët e ardhshëm për të përcaktuar nëse këto zhvillime janë kryesisht të përkohshme apo tregojnë një ndryshim më të qëndrueshëm në mënyrën se si energjia elektrike tregtohet në Ballkanin Perëndimor.
