Vetëm gjatë shtatorit, kostoja e energjisë elektrike arriti në 27,6 milionë euro, sipas deputetes Janina Ymeri, ndërsa shpenzimet për importin që nga viti 2021 vlerësohen në mbi 1 miliard euro. Opozita ngre akuza për keqmenaxhim dhe kërkon hetime, ndërsa Kuvendi pritet të diskutojë gjendjen në sektorin energjetik.
Shpenzimet për energjinë elektrike dhe varësia nga importet po bëhen sërish objekt i kritikave politike në Kosovë, në prag të muajve të dimrit, kur kërkesa për energji zakonisht rritet. Përfaqësues të opozitës kanë ngritur shqetësime për kostot e larta të furnizimit, transparencën e blerjeve dhe mungesën e kapaciteteve të mjaftueshme vendore për të mbuluar konsumin.
Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Janina Ymeri, ka deklaruar se kostoja e energjisë elektrike gjatë shtatorit ka arritur në 27,6 milionë euro.
“30 ditë të shtatorit, 27,6 milionë euro kosto e rrymës. Era mafi energjetike!”, ka shkruar Ymeri në një reagim publik.
Ndërkohë, deputetja Hykmete Bajrami ka deklaruar se Kosova ka paguar 1,03 miliardë euro për importin e energjisë elektrike nga janari i vitit 2021 deri në shtator të vitit 2026.
Ajo ka ngritur gjithashtu shqetësimin për çmimet e larta të energjisë në tregun ndërkombëtar, duke përmendur një çmim prej 450,93 eurosh për megavat-orë (MWh) gjatë një ore të caktuar të tregtimit.
“Pra, kur e blejmë nga KEK-u 29,6 euro/MWh, kur e importojmë deri në 450 euro/MWh”, ka shkruar Bajrami, duke kritikuar menaxhimin e sektorit dhe duke kërkuar përgjegjësi institucionale.
Sipas saj, shpenzimet e akumuluara për importe do të mund të ishin orientuar drejt ndërtimit të kapaciteteve të reja prodhuese vendore.
“Gati 15 milionë euro për blerjen e energjisë brenda një jave”
Shpenzimet e larta janë vënë në pah edhe nga gazetari Ermal Panduri, i cili ka publikuar të dhëna për blerjet ditore të energjisë elektrike gjatë periudhës 28 tetor – 3 nëntor.
Sipas shifrave të publikuara prej tij, shpenzimet për këto shtatë ditë kanë arritur në gjithsej 14,92 milionë euro.
Blerjet ditore, sipas përllogaritjes së publikuar, ishin:
- 28 tetor: 2,39 milionë euro
- 29 tetor: 2,37 milionë euro
- 30 tetor: 2,13 milionë euro
- 31 tetor: 2,35 milionë euro
- 1 nëntor: 1,22 milionë euro
- 2 nëntor: 2,30 milionë euro
- 3 nëntor: 2,16 milionë euro
Këto shpenzime e rikthejnë në vëmendje ndikimin e importeve në kostot e furnizimit me energji elektrike, veçanërisht në periudhat kur prodhimi vendor nuk mjafton për të mbuluar kërkesën.
Megjithatë, shifrat e publikuara në rrjetet sociale kërkojnë verifikim përmes të dhënave të blerjeve dhe pagesave të furnizuesit, si dhe dallim ndërmjet vlerës së kontratave, energjisë së importuar dhe pagesave të realizuara.
Aleanca kërkon hetim për mbi 1 miliard euro
Më 4 nëntor, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) kërkoi hetim për shpenzimet e importit të energjisë elektrike gjatë qeverisjes së Albin Kurtit, duke pretenduar se nga viti 2021 janë shpenzuar mbi 1 miliard euro.
Partia e ka lidhur këtë shumë me atë që e konsideron mungesë të investimeve të mjaftueshme në kapacitete të reja prodhuese dhe keqmenaxhim të sektorit energjetik.
AAK ka kërkuar që institucionet e drejtësisë të hetojnë çdo dyshim për keqpërdorim të parasë publike dhe të zbardhin përgjegjësitë për shpenzimet e mëdha të importit.
Kritikat për menaxhimin e sektorit janë ngritur edhe nga deputeti Arifi, i cili, në një deklarim të raportuar nga RTV21, ka pretenduar se korrupsioni është shumëfishuar gjatë qeverisjes Kurti, duke përfshirë edhe sektorin e energjisë.
Akuzat politike për korrupsion dhe keqpërdorim nuk përbëjnë vetvetiu dëshmi për shkelje penale, por kanë shtuar thirrjet për transparencë dhe hetim të procedurave të prokurimit dhe tregtimit të energjisë.
Kuvendi pritet të diskutojë gjendjen në sektor
Çështja e energjisë pritet të trajtohet edhe në Kuvendin e Kosovës. Shefi i Grupit Parlamentar të AAK-së, Besnik Tahiri, ka bërë të ditur se debati parlamentar për gjendjen në sektorin energjetik është shtyrë për javën e ardhshme.
Në kërkesën për debat janë përfshirë shqetësimet për çmimet e larta të importit, problemet me furnizimin dhe mungesën e prodhimit vendor.
Tahiri ka kritikuar gjithashtu situatën në Korporatën Energjetike të Kosovës (KEK), duke përmendur mungesën e prodhimit nga njësia B1 e Termocentralit Kosova B.
Debati pritet të rikthejë në vëmendje edhe nevojën për investime në kapacitete të reja prodhuese, rehabilitimin e termocentraleve ekzistuese dhe diversifikimin e burimeve të furnizimit.
Në këtë kontekst, shpenzimet e larta për importe dhe pretendimet për keqmenaxhim po e shtojnë presionin për llogaridhënie nga institucionet përgjegjëse për sektorin energjetik.
Përtej përplasjeve politike, mbetet e rëndësishme që të bëhet publike një pasqyrë e plotë e kostove të furnizimit, kontratave të importit, çmimeve të paguara dhe përfituesve të procedurave të blerjes së energjisë elektrike.
