Rritja e fortë e çmimeve të karburanteve në Evropë ka nxitur një valë masash nga qeveritë e vendeve të Bashkimit Evropian, në përpjekje për të kufizuar ndikimin te konsumatorët dhe bizneset.
Çmimet e naftës diesel kanë arritur nivele rekord në disa tregje evropiane, ndërsa nafta Brent është rikthyer mbi 100 dollarë për fuçi. Rritja lidhet me pasiguritë në furnizimin ndërkombëtar të naftës dhe zhvillimet në Lindjen e Mesme.
Sipas të dhënave të fundit, masa lehtësuese janë ende në fuqi në shumicën e vendeve të BE-së, por ato ndryshojnë nga një shtet në tjetrin. Qeveritë kanë përdorur ulje të akcizës, subvencione, kufizime të çmimeve dhe skema kompensimi për sektorë të prekur nga rritja e kostove.
Në Itali, ulja e akcizës për naftën diesel është zgjatur disa herë gjatë muajit shtator. Qeveria ka ndërmarrë gjithashtu masa për të kompensuar kompanitë e transportit për rritjen e kostove të naftës gjatë muajve mars-gusht.
Spanja ka marrë masa për uljen e përkohshme të taksave minimale mbi karburantet, me autorizim të BE-së për të aplikuar norma më të ulëta të akcizës për benzinën dhe naftën diesel. Masat janë të kufizuara në kohë dhe lidhen drejtpërdrejt me krizën e çmimeve të karburanteve, transmeton Energy Monitor.
Në Greqi, subvencionimi i naftës diesel vazhdon gjatë muajit tetor, ndërsa qeveria ka paralajmëruar një paketë të re për uljen e kostos së naftës për ngrohje para fillimit të sezonit dimëror. Paketa mund të përfshijë edhe rikthimin e kufizimeve mbi marzhet e fitimit.
Rumania ka përdorur gjithashtu uljen e akcizës si instrument për të frenuar rritjen e çmimeve. Qeveria ka zgjatur masën që ul akcizën për naftën, ndërsa paralelisht ka ndërhyrë në mënyrën e formimit të çmimeve në tregun e karburanteve.
Në Gjermani, qeveria ka vendosur një ulje të përkohshme të taksës së energjisë për benzinën dhe naftën diesel prej rreth 17 centë për litër nga 1 tetori deri në fund të vitit. Berlini po shqyrton gjithashtu një mekanizëm për kufizimin e çmimeve të karburanteve nga fillimi i vitit 2027.
Masat nuk kufizohen vetëm në këto vende. Kroacia ka vendosur kufizime mbi çmimet e karburanteve, ndërsa Sllovenia dhe Franca kanë përdorur skema të ndryshme mbështetjeje për sektorët e prekur. Sipas përditësimit të fundit të Unionit Ndërkombëtar të Transportit Rrugor (IRU), masa kombëtare për zbutjen e kostove të karburanteve mbeten në fuqi në pjesën më të madhe të BE-së.
Në nivel të BE-së, Komisioni Evropian ka parashikuar mundësinë e masave të përkohshme kombëtare për të zbutur ndikimin e rritjes së çmimeve të karburanteve. Ndërkohë, Komisioni po monitoron tregjet përmes një mekanizmi të posaçëm për furnizimin dhe çmimet e karburanteve.
Qasjet e ndryshme tregojnë se vendet evropiane po përdorin instrumente të ndryshme për të përballuar rritjen e kostos së karburanteve, nga ulja e taksave dhe subvencionet deri te ndërhyrjet direkte në çmime.
