Kosovës po i ndryshon mënyra e përdorimit të energjisë në amvisëri, me një rritje të madhe të përdorimit të energjisë elektrike për gatim dhe ngrohje, ndërsa përdorimi i drurit ka rënë ndjeshëm gjatë viteve të fundit.
Të dhënat e Anketës së Treguesve të Shumëfishtë (MICS) 2025, të realizuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK), në bashkëpunim me UNICEF-in, tregojnë se 70.4% e banorëve në Kosovë jetojnë në familje ku gatimi kryesisht bëhet me sobë elektrike, krahasuar me 29% në anketën e vitit 2019–2020, transmeton Energy Monitor.
Në të njëjtën periudhë, pjesëmarrja e drurit si karburant kryesor për gatim ka rënë nga 64.8% në 19.2%.
Nga druri te energjia elektrike
Ndryshim i madh është evident edhe te ngrohja. Përdorimi i energjisë elektrike për ngrohje është rritur nga 4.8% në 2019–2020 në 26.9% në vitin 2025.
Megjithatë, druri vazhdon të jetë burimi kryesor për ngrohje, duke u përdorur nga 45.4% e banorëve, ndonëse kjo përqindje ka rënë nga 72.4%, përcjell Energy Monitor.
Ndryshimi është edhe më i theksuar në zonat urbane. Në vitin 2025, 70.5% e banorëve urbanë ngrohen me energji elektrike ose ngrohje qendrore, krahasuar me 39.4% në vitin 2019–2020.
Në zonat rurale, kjo përqindje është rritur nga 16.2% në 35.1%.
Familjet po pajisen më shumë me pajisje elektrike
Të dhënat tregojnë gjithashtu një rritje të shpejtë të pajisjeve elektrike në familje. Kondicionerët janë bërë shumë më të zakonshëm, me 56.1% të familjeve që posedojnë një të tillë në vitin 2025, nga vetëm 8.8% në vitin 2019–2020.
Rritje është shënuar edhe te sobat elektrike, të cilat janë të pranishme në 91.8% të familjeve, nga 77.5% më herët.
Posedimi i makinave për larjen e enëve është rritur nga 47.2% në 76.6%, ndërsa tharëset e rrobave nga 8.1% në 25.4%.
Panelet solare ende me rritje të papërfillshme
Në anën tjetër, kalimi drejt teknologjive të reja të energjisë ende është në fazë shumë të hershme.
Vetëm 0.9% e familjeve kanë raportuar se posedojnë panele solare në vitin 2025, krahasuar me 0.4% në vitin 2019–2020.
Pompat e nxehtësisë janë raportuar nga 4% e familjeve, për të cilat MICS 2025 nuk ofron një bazë krahasuese nga anketa e mëparshme.
Hendeku mes familjeve të varfra dhe të pasura
Një nga dallimet më të mëdha shfaqet sipas nivelit të mirëqenies. Te grupi më i varfër, përdorimi i energjisë elektrike ose ngrohjes qendrore për ngrohje ishte vetëm 8% në vitin 2025, edhe pse ishte rritur nga 0.8% në 2019–2020. Në grupin më të pasur, kjo përqindje arrin në 98.3%, përcjell Energy Monitor.
Kjo tregon se elektrifikimi i konsumit familjar nuk po ndodh në mënyrë të njëjtë në të gjitha kategoritë e familjeve. Për familjet me të ardhura më të ulëta, druri mbetet shumë më i rëndësishëm si burim për ngrohje.
Çfarë tregon MICS 2025 për energjinë në Kosovë
MICS 2025 është realizuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK), në bashkëpunim me UNICEF-in.
Anketa është pjesë e programit ndërkombëtar Multiple Indicator Cluster Surveys dhe ofron të dhëna për një gamë të gjerë treguesish lidhur me kushtet e jetesës, familjet, shëndetin, arsimin, ujin dhe kanalizimin, si dhe përdorimin e energjisë në amvisëri.
Të dhënat e MICS tregojnë kështu një ndryshim të rëndësishëm në konsumin energjetik të familjeve kosovare gjatë periudhës 2019–2020 deri në vitin 2025. Gatimi po elektrifikohet me ritëm të shpejtë, ndërsa energjia elektrike po fiton terren edhe në ngrohje, por druri ende mbetet burimi kryesor për ngrohjen e banorëve.
Në të njëjtën kohë, përdorimi i paneleve solare mbetet shumë i ulët, çka tregon se elektrifikimi i familjeve nuk është shoqëruar ende me përhapje të gjerë të prodhimit të energjisë në nivel familjar.
