Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka paralajmëruar se Kosova dhe Evropa po hyjnë në një dimër të vështirë energjetik, pasi çmimet e energjisë elektrike në tregjet ndërkombëtare kanë arritur deri në 500 euro për megavat-orë që në ditët e para të nëntorit. Ajo ka thënë se Qeveria do të bëjë përpjekje maksimale për të shmangur rritjen e tarifave të energjisë elektrike për konsumatorët, por ka vlerësuar se është ende herët për të diskutuar mundësinë e ndryshimit të tyre.
Duke folur në emisionin “Politiko” në Kanal10, Rizvanolli e ka krahasuar situatën aktuale me krizën energjetike të vitit 2021, kur çmimet në tregjet ndërkombëtare kishin kaluar nivelin prej 500 eurosh për megavat-orë gjatë kulmit të dimrit.
Sipas saj, shqetësues është fakti se çmime të tilla janë regjistruar këtë vit që në fillim të nëntorit, para se të fillojë periudha e temperaturave më të ulëta dhe e konsumit më të lartë të energjisë.
Si faktorë kryesorë që kanë ndikuar në tregjet ndërkombëtare, ministrja ka përmendur konfliktin në Iran dhe mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, të cilat, sipas saj, kanë shkaktuar probleme në furnizimin me naftë dhe gaz natyror të lëngëzuar (LNG).
“Ky dimër do të jetë dimër i vështirë për gjithë Evropën, por edhe globalisht”, ka deklaruar Rizvanolli, duke theksuar se zhvillimet ndërkombëtare kanë rritur presionin mbi çmimet e energjisë.
B1 jashtë funksionit dhe kufizimet në prodhimin vendor
Përveç zhvillimeve në tregjet ndërkombëtare, Kosova po përballet edhe me kufizime në kapacitetet e saj të prodhimit të energjisë elektrike.
Rizvanolli ka veçuar bllokun B1 të Termocentralit Kosova B, i cili është jashtë funksionit që nga 6 prilli 2026, për shkak të investimeve në instalimin e elektrofiltrave dhe sistemit për reduktimin e oksideve të azotit (DeNOx).
Projekti, i financuar nga Bashkimi Evropian, përfshin modernizimin e sistemeve për reduktimin e ndotjes në njësitë B1 dhe B2. Megjithatë, zbatimi i punimeve është shoqëruar me vonesa, për të cilat ministrja ka thënë se institucionet kanë kërkuar përshpejtim nga kontraktori dhe kompania mbikëqyrëse.
Sipas afateve kontraktuale të bëra publike, 25 nëntori është përcaktuar si afat për ndezjen e kaldajës dhe prodhimin e avullit në B1. Kthimi i plotë i njësisë në operim mbetet çështje me rëndësi për bilancin energjetik të vendit gjatë dimrit.
Ministrja ka përmendur edhe kontributin e prodhimit nga termocentralet e Kosovës A. Sipas saj, gjatë këtij viti KEK-u ka arritur të operojë njëkohësisht me tri njësi të Kosovës A për 72 ditë, duke ndihmuar në mbulimin e nevojave për energji deri në shtator. Ajo ka thënë se që nga tetori situata ka filluar të përkeqësohet.
Për përballimin e sezonit dimëror, Rizvanolli ka bërë të ditur se kapacitetet e interkoneksionit energjetik me Shqipërinë, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut janë rritur për gjithsej 350 megavat. Këto kapacitete pritet të ndihmojnë në shkëmbimet ndërkufitare dhe sigurimin e energjisë në periudhat kur prodhimi vendor nuk është i mjaftueshëm.
Qeveria synon të shmangë rritjen e tarifave
Sa i përket mundësisë së rritjes së çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët në Kosovë, Rizvanolli ka thënë se Qeveria do të përdorë të gjitha mundësitë në dispozicion për të shmangur një vendim të tillë.
“Është herët të flasim për tarifa. Por ne si Qeveri do të bëjmë maksimumin që të evitojmë rritjen e tarifave. Do të bëjmë gjithçka që është në mundësitë tona, me çdo masë që kemi në dispozicion”, ka deklaruar ajo.
Megjithatë, ministrja nuk ka dhënë ndonjë garanci se tarifat do të mbeten të pandryshuara, duke e lidhur vendimmarrjen me zhvillimet e mëtejshme në tregjet ndërkombëtare dhe gjendjen e furnizimit.
Çmimi prej 500 eurosh për megavat-orë i referohet tregjeve ndërkombëtare të energjisë dhe nuk përfaqëson tarifën që paguajnë drejtpërdrejt amvisëritë në Kosovë. Çmimet e tregut me shumicë ndikojnë në koston e furnizimit, veçanërisht në periudhat kur vendi duhet të sigurojë energji përmes importit.
Rizvanolli: Nuk kam parë fakte për blerjen e energjisë nga kompanitë serbe
Në të njëjtën paraqitje televizive, Rizvanolli i është përgjigjur edhe deklarimeve të deputetit të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Daut Haradinaj, lidhur me pretendimet për blerjen e energjisë elektrike nga kompani serbe.
Ministrja ka thënë se nuk ka parë fakte që dëshmojnë se Kosova ka blerë energji elektrike nga këto kompani.
Ajo ka theksuar se për kompanitë publike institucionet kanë informacione përkatëse, ndërsa të dhënat për aktivitetin e kompanive private raportohen në Zyrën e Rregullatorit për Energji (ZRRE).
“Nuk kam parë asnjë fakt, as nga ata që po e thonë, as nga kompanitë, as nga rregullatori, që është blerë rrymë prej këtyre kompanive ose kompanive të tjera të Serbisë”, ka deklaruar Rizvanolli.
Ajo ka kërkuar që pretendimet e tilla të shoqërohen me fakte dhe të dhëna konkrete para se të bëhen publike.
Duke folur për funksionimin e bursave ndërkombëtare të energjisë, ministrja ka shpjeguar se nuk është gjithmonë e mundur të përcaktohet origjina fizike e energjisë përmes një transaksioni në bursë, pasi energjia tregtohet përmes operatorëve dhe kompanive tregtare dhe jo domosdoshmërisht në pako të ndara sipas shtetit të prodhimit.
Çështja e importeve të energjisë dhe kostos së tyre ka qenë vazhdimisht pjesë e debatit politik në Kosovë, sidomos në kushtet e mungesës së kapaciteteve të mjaftueshme vendore dhe varësisë nga tregjet rajonale.
Për sezonin dimëror 2026/2027, sfida kryesore mbetet sigurimi i furnizimit të qëndrueshëm, në një kohë kur vendi përballet me kufizime në prodhimin vendor, çmime të larta në tregjet ndërkombëtare dhe pasiguri për ecurinë e punimeve në bllokun B1 të Kosovës B.
