Zgjerimi i energjisë së ripërtëritshme në Shqipëri po hap një debat të ri për mënyrën se si do të përdoret toka bujqësore për projekte energjetike.
Sipas një analize të publikuar nga Ekofin, projektligji “Për mbrojtjen e tokës bujqësore” ka sjellë shqetësime te ekspertët e bujqësisë dhe mjedisit, pasi parashikon mundësinë që deri në 40% e sipërfaqes së një ferme të përdoret për vepra të prodhimit, transmetimit ose magazinimit të energjisë së ripërtëritshme.
Ekspertët theksojnë se debati nuk lidhet me nevojën për zhvillimin e energjisë së pastër, por me nevojën për rregulla më të qarta që mbrojnë tokat më produktive dhe sigurojnë një ekuilibër mes tranzicionit energjetik dhe prodhimit bujqësor.
Inxhinieri Azmer Duleviç, cituar nga Ekofin, vlerëson se kuadri ligjor duhet të përcaktojë më qartë edhe përfitimet për fermerët kur toka e tyre përdoret për instalime energjetike.
“Në Europë turbinat vendosen në mënyrë që të zënë sipërfaqe minimale dhe pjesa tjetër e tokës vazhdon të përdoret për bujqësi”, është shprehur Duleviç.
Ndërkohë, profesori i Universitetit Bujqësor të Tiranës, Dritan Sadikaj, paralajmëron se përdorimi i tokave me vlerë të lartë bujqësore për impiante energjetike mund të krijojë pasoja afatgjata.
Sipas tij, projektet energjetike duhet të orientohen drejt sipërfaqeve me vlerë më të ulët bujqësore dhe jo drejt tokave që kanë rëndësi për prodhimin ushqimor.
Biologu dhe eksperti i mjedisit Aleko Miho e lidh këtë debat me sigurinë ushqimore të Shqipërisë, duke theksuar se vendi ka sipërfaqe të kufizuara të tokës bujqësore.
Megjithatë, ekspertët nuk e kundërshtojnë zhvillimin e energjisë diellore. Një nga modelet që shihet si mundësi është agrovoltaika, ku panelet diellore kombinohen me aktivitetin bujqësor duke lejuar përdorimin e dyfishtë të tokës.
Debati për përdorimin e tokës vjen në një kohë kur Shqipëria po përshpejton investimet në energjinë e ripërtëritshme, veçanërisht në sektorin fotovoltaik. Vendi ka rritur ndjeshëm kapacitetet e reja nga energjia diellore dhe projektet private po marrin një rol gjithnjë e më të madh në sistemin energjetik.
Energy Monitor ka raportuar më herët se zgjerimi i shpejtë i energjisë së pastër në Shqipëri po sjell edhe sfida të reja lidhur me planifikimin hapësinor, ndikimin në biodiversitet dhe përdorimin e tokës.
Në thelb, sfida për Shqipërinë mbetet krijimi i një modeli ku energjia e ripërtëritshme të zhvillohet pa cenuar tokat më të vlefshme bujqësore dhe pa krijuar konflikt mes sigurisë energjetike dhe sigurisë ushqimore.
/Energy Monitor
